6. ಎಂಕ್ ಪಿರಾಯಿ ದಂಗಡ್

ಪುಟ್ಟು-ಸಾವುದ ನಡುತ ಇಡೆ ಒಂಜಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ. ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಭಾವೆನೆ- ಭಾವನೆದ ಗುದ್ದಾಟದ ಕಳ.  ಆಯಿಟ್ ನೀಂದುದು, ನೀಚುದು ಮಿತ್ತು ಬರ್ಪೆನವೆ ಒಂಜಿ ಮಹಾಭಾರತದಂಚಿನ ಕತೆ.  ಈ ಸರ್ತಿ ಎಂಚಿನ  ಬರೆಪಿಣಿ ಪಣಿಪೀ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡನಗ, ‘ಈ ಪಿರಯ ಸಂದುನ ಕಾಲದ ಮಿತ್ತುಡು, ಆಯ್ತ ಮಲ್ಲಾದಿಗೆದ ಮಿತ್ತುಡ್ ಬರೆವೊಲಿ, ಅತ್ತೆ!’  ಇಂದ್ ಏರಾ ಪಣಿಪಿನಂಚ ಆಂಡ್.

ಪುಟ್ಟಿ ಬಾಲೆಲ್ ಪುಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕನೆ ಯಾನ್ ದಾಯೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯ ಇಂದು ಕೇಣೊಜೆರು.  ಆಕೆಲನ ಬುಳಿಪುನ ರಾಗೊಡೆ ಈ ಅರ್ಥ ಬರೆರ್ಲಾ ಈಯಾವು..  ಪೀತಿನಿಪಿ ಬಾಲೇಂದು ಆಕೆಲೆನು ಲೆಪ್ಪುವರ್. ಆಂಡತನುಕ್  ಪಿರಾಯಿ ಸಂದನಗ, “ಎಂಕ್ ಪಿರಾಯಿ ದಂಗಡು, ಅಂಚಿಗ್ ಮುಟ್ಟ, ಇಂಚಿಗ್ ದೂರ”ಇಣ್ಪೆರ್. ಕಷ್ಟ ತಿಕ್ಕನಗ, ದೇವರೇ ಎನನು ದಾಯೆಗ್ ಪುಟ್ಟಯಪಣುದು ಕಡೆ ಕಣ್ಣುಡ್ ಕೋಡಿದುಕ್ಕ ದುಕ್ಕಿದ್ ಅಕಿಲಾಸೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಂಗು ಪ್ರಾಯೋಡ್ ಆಕೆಲುನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಎಡ್ಡೆ-ಜೋರುದ, ಪಗರ್-ಕುಸೆಲ್ದ, ಘಾಟಿ, ಕುರ್ತೆಲ್ ಪರಬೆ ಇಂದುದು  ಬಾರಿ ಬಾರಿ ಗುಣೊಕ್ ತಕ್ಕ ಗೌರವ  ಕೊರ್ದು ಪುಗರುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದೂರುವೆರ್. ಪುಗರ್ನೋದ್ದು ಎಚ್ಚ ನೆರ್ಪಿನ ಪಾತೆರನೇ ತಿಕ್ಕು ಶಬ್ದ ಕೋಶೋಡ್.

ಬಾಲ್ಯಾದಿಗೆ, ಪುಟ್ಟಾದಿನಕ್ಲ ಧರ್ಮೋಡ್, ನಲಿಕ-ತೆಲಿಕೆಡ್ಎಡ್ಡೆಡ್ ಸ್ವಚ್ಚಂದೊಡು ಕಳೆವುನು. ಜವ್ವನಾದಿಗೆಲಾ  ಪ್ರಾಯಾದಿಗೆಲಾಆಕಲ್ನಾಕ್ಲ್ನಾ ಕೆಲಸದ ಮಿತ್ತುಡ್ ಬಾಳು ಆಕಾರರೊಗು ಬರ್ಪುನು. ಆಯಾಯ ಕಾಲದ ರಂಗು-ರೂಪು, ಚಪಲ-ಗಂಭೀರ, ಉತ್ಸಾಹ-ನಿರುತ್ಸಾಹ, ಮಲ್ಪುನ ಮನಸ್ಸು-ಮಲ್ಪಂದುಪ್ಪುನ ಸೋಮಾರಿತನ,ಜಾಗ್ರತೆ-ಅಜಾಗ್ರತೆ,ಬುದ್ಧಿವಾದ ಕೇಣುನ-ಪನ್ನೀಬೆನ್ನಿ ದಾಂತಿನ, ಕಲ್ಪುನ-ಕಲ್ಪಾಂದಿನ ಸ್ವಭಾವೊಳು ಮಾತ ಸೋಲು-ಗೆಲವುಗ್ ಕಾರಣವಾಪುಣ್,

ಜೋಕುಳ್ ಮಾತ ಪೊರ್ಲೇ ಎಲ್ಲಿಡ್.  ಅಪ್ಪೆನ ತಾಂಕೊನೋಡು,ಆರೋಗ್ಯವಂತೆರಾದು, ಹೃಸ್ಟ-ಪುಸ್ಟೆರ್ ಆದ್.ಬುಲೆವರ್. ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪ ಪೋದು ಮರ್ಲು ಕಟ್ಟಾವುನರೂಪ ಅಪುನು. ಮೀಸೆ ಬುಳುವೆನು, ಸುರುಟ್,ನಾಚಿಗೆಡ್ ಗೀಸುವೆರ್., ಮೋನೆ ಪಕ್ಕ ದಪ್ಪ ಕಪ್ಪವಾನಗ ಬುಲಿಪೆರ್ – ದಾಯೆಗ್ ಬೇಗನೆ ಗಡ್ಡ ದೆಪ್ಪೋಣ್ದಿನಿ (ಯಾನ್ ಎನ್ನ 19ನೇ ವರುಸೊಡ್ ಗಡ್ಡ ದೆಪ್ಪೆರ ಸುರು ಮಲ್ದ್ಯೆ).  ದನಿ ದಪ್ಪಾಪುಣು,ಬೊಕ್ಕ ರಾಪು.  ಪೊಣ್ಣಗ್ ಮಿರೆ ಬನ್ನಗ ನೆಲ ತೊಜುಜಿ ಪಣ್ಪೇರ್.  ರೋಮನ್ ಅಂಕೆದಂಚ XL (ಎಕ್ಸೆಲ್)– 40ನೆವರ್ಸದ ಕಾಲಾವಧಿ-ಜವನಾದಿಗೆದ ಜಂಬದ ಕಾಲ, ಜೋರುದ  ಕಾಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಇಡ್Excelದ ಅರ್ಥ ‘ಎಚ್ಚಿಗೆ ಆಪಿಣಿ, ರೈಸಿನು – ಇಂದುದು.

ಯಾನ್ ಮುಂಬಯಿಗ್ ಬತ್ತಿ ಸುರುಟ್ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯೆರ ಬಾಯಿಡ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಪಾತೆರೊಳು ಎನ್ನ ಕೆಬಿಕ್ ಬೂರ್ದುಂಡು. ಅಪಗ ಕೆಲವೆರ್ ಕೆಲ್ಸೊಗು ಸೆರೆರಾತ್ರ ಎಚ್ಚ ಪ್ರಾಯ ಕೊರ್ಪೆರ್.  ರಿಟೈರ್ಡ್ ಆಪೀ ಕಾಲೋಗ್ ಆಕೆಳ್ಗು ಎಚ್ಚರ ಆಪುನು. ಊರುಡ್ಡು ಶಾಲೆದ ಯಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಬೋರ್ಡ್ದ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ತರ್ಪಾವುದ್  ಕಂಪೆನಿದಾಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.  ಆಕೆಲ ಕಾಲೋಡ್ ಬೇಗ ಬೇಗ ಕೆಲ್ಸ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ್.  ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನಕುಲು, ಪಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಆಜಿಡ, “ಯಾನ್ ಪುಟ್ಟಿನ ತಡವು ಆಂಡ್” ಇಂದುದು ತರೆ ಕಿರ್ಮ್ಬುವೆರ್.ಇತ್ತೆದ ಜೋಕುಲ್ನಾ ಸಂಬಳ ತೂದು ಎನ್ನಂಚಿನ ಪ್ರಾಯದಕುಲು,ತನ್ಕುಳು ಪುಟ್ಟಿನ ಬೇಗ ಆಂಡಿನ್ದು ಎಣ್ಣೆರ್.

ರೂಪು ಬದಲಾಪಿನಿ, ಸ್ವಭಾವ್ ಬದಲಾಪಿನಿ, ಕೂಲಿ ಪೋದು, ಬೇತೆಕೂಲಿ ಅಡ್ಡಬುರ್ದು ಕೂಲಿಂಗೆ ಪಣ್ದುಲೆಪ್ಪ್ವೋನ್ನು, ಉಣ್ಣಗ ತಿನ್ನಗ ಗಡಿಗಡಿ ನಾಲಾಯಿ, ಕೊಡೆಞ್ಜಿನ್ಆಗ್ಗೆನ್ನು,ತರೆ ಬೋರ್ ಅಪಿನಿ– ಈ ಮಾತ ಸುರೂಪ-ವಿರೂಪೊನು ತೂವನಗ ಸೋಜಿಗ ತೊಜುನು. “ಪೇರ್ ಪೋಯಿನಡೆಗ್ ಸಕ್ಕರೆ, ತೆಳಿ ಪೋಯಿನಡೆಗ್ ಉಪ್ಪು”.  ಈ ಪಾತೆರದಂಚ, ಒವಾವ ಕಾಲೊಗ್ ಒವು ಒವು ಬೋಡಾವು, ಆವ್ವೇ ಅವೊಡು.


ಪ್ರಾಯ ಏರುಂದುಪ್ಪುನ ಸಮಯೊಡ್ ಜನಕುಳ್ ಆಕೆಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನ್ ತರ್ ಮುರಿ ಪನ್ಪೆರು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಎಂಚ ಪನ್ಪೇರ್? ಕಷ್ಟ ಬುಡುದ್ ಬುಡುದು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪ್ನಗ ಅಕುಳು ನುರಿವೆರ್.ಅಪಗ ಒಂಜಿ ಧೈರ್ಯ ಉಂಡಾಪುಣ್. ಜೀವನ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆ ಇಂದುದು ಅಯಿದಾತ್ರ ಪನ್ಪೆರು.  ಯಾನ್ ಈತ್ ದೂರ ಬಯಿದ –ಕಷ್ಟೋಡು-ಸುಕೊಡ್ –ಕುಡ ದಾಯೆಗ್ ಬೋಡು ದೂರ ಅಳೆಪುಣ ಸಾಧನ. (odometer)?
ರಿಟೈರ್ಮೆಂಟ್ ಆಪಿ ಸಮಯೊಡ್ ಆಫೀಸಿಡ್-ಕಾರ್ಖಾನೆಡ್ ಕೆಲ್ಸಮಲ್ಪುನಕೆಲೆಗ್ ‘ರಿಟೈರ್ಮೆಂಟ್ ಪುನರ್ಮನನ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ(Retirement Orientation programme) ನಡಪಾವೆರ್.  ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರಂಗ ತಿರುಗನಗ, ಕುಟುಂಬದ ಉಳಯಿ ಎಂಚ ನಡೆಪೊಡ್, ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಸಯೋಡ್ ಎಂಚಿನ ಕಾಳಜಿ ದೆತೊನೊಡ್, ಕಾಸ್ ಎಂಚ ಒರಿಪಾವೊಡ್, ಸಮಯದ ಉಪಯೋಗ ಎಂಚ ಮಳ್ಪೋಡು – ಈ ಮಾತ ಸಂಗತಿಲೆನು ಆಯಾಯ ರಂಗೋಡ್ ನುರಿದಕ್ಲೇನು ಲೆತ್ತುದ್ ತೆರಿಪಾವರ್

ತಾರುಣ್ಯ ಪೊರ್ಲುದ-ದರ್ಪದ-ಜವಾಬ್ದಾರಿದ  ಕಾಲ ಆಂಡ, ಪರಬತನ ಹಗುರ ಮನಸ್ಸುದ-ಮಾಪು ಮಲ್ಪುನ ಉದಾರತನತ ಕಾಲ. ಇಂಚ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ದು ಕೆಲವೆರ್ಗ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಯಾನ್ ಎಂಚಿನ ಆವೊಡಿತ್ತಿನ್, ಎಂಚಿನ ಆಯೇ ಪಂಪಿನ ಚಿಂತೆ-ಬೇಸರೊಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ‘ನರೆ ಬನ್ನಗ ತರೆ ಕಿರುಂಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ’ ಇಂದುದು ತೆರಿದನಕೆಳೆನ ಪಾತೆರ.  ಜಯದ ದುಂಬು ಅಪಜಯ ಇಂದ್ ಮೇರಿ ಅಕ್ಕ ಪಂಪೆರ್ (“People fail forward to success” - Mary Kay Ash). ಸೋಲು ಗೆಲವುದ ಮೆಟ್ಲು.  ಎಲ್ಲಿಡಿಂಚಿ ಬೂರ್ದು ಬೂರ್ದೆ ಮಿತ್ತು ಮಿತ್ತು ಪೋತಿನ ಅನುಭವ ನಮಕುಂಡು.ಜೀವನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಯತ್ನದೇವೆರೆನು ನಂಬುದ್ -ನಟ್ಟುನ ಕೆಲಸ ಅತ್ತ್.  ಗುಡ್ಡೆ ಮಿತರ್ದು ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೊದು ಪಿರ ತೂವನಗ, ಅರೇ ಯಾನ್ ಈತ್ ದೂರ ಬಯ್ದೆನಾ, ನನ ಒಂತೆ ಪೊಪಿನೆಕ್ಕ್ ದಾನೆ ಆವಂದ್  ಇಂದುದು ಧೈರ್ಯ ಬರು.Frida Kahloನ ಪಾತೆರತೂಲೆ: “At the end of the day, we can endure much more than we think we can” (ಪೋರ್ತು ದಂಗನಗ, ಗೊತ್ತಾಪುಣು ಯಾನ್ ಈತ್ ಮಾತ ಕೆಲಸ ಮಾಳ್ತೆ, ದಣಿಕೆ ಗೊತ್ತಾಜಿ,ನನಲಾ ಎನ್ನಿನೆಡ್ಡು ಎಚ್ಚ ದಣಿಕೆನ್ ತಾಳಿಕೆ ಮಲ್ಪೋಳಿ). ಈ ಪಾತೆರ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಬದುಕುಗು ಒಪ್ಪುನು. ಆಂಡಲಾ ಈ ಕಾಲದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಾಳ್ಮೆ ಪಂಪಿನ ಇಜ್ಜಿ. ಜೀವ ನಾಶ ಮಲ್ತೊಣುವೆರ್.

ಪಿರಾಯ ಪೋಪಿನವು ಒಂಜಿ ಸುಕದ ಇನಾಮು– ಜವಾಬ್ದಾರಿಡ್ಡು ಬಿಡುಗಡೆ ತಿಕ್ಕುನ ಸಂಧಿ– ಈ ಪಾತೆರೊಗ್  ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅಡ್ಡಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಂಗತಿಲಾ ಉಪ್ಪರೆ ಇಯಾವು, ಅವು ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪಡ್. ಪರೆಬರ ಸಂಗೋಲು ಅಲ್ಪಾಲ್ಪ ಪುಟ್ಟೊಂದುಂಡ್.“ಲಕ್ಕ್ ಪೀಕಣ್, ನಡಪು ಕಾರ್” ಪನ್ಪಿನಂಚ ನಿಶ್ಚಿಂತೆದ ಕಾಲ.  ‘ಅಜ್ಜಿಗ್ ಅಜಕೆ ದಿಂಜ, ಕಜ್ಜಿಗ್ ಕಿರೆಂಬೆಲ್ ದಿಂಜ” ಪಣಿಪಿ ಗಾದೆದಂಚ, ಪರಬೆರೆಗ್ ಅಜಕೆ – ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಂಗ – ಜಾಸ್ತಿ.

ತಾನು  ಮಾಳ್ತಿನ ತಪ್ಪು-ಒಪ್ಪುದ  ಚಿಂತೆಡ್, ಮೆಯಿಕುಲ ಮನಸ್ಸುಗ್ಲ ಬಾರ ಪಾಡಂದೆ, ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ತೂವೊಡ್ ಆವು.
Frank Lloyd Wright (ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ ರೈಟ್) ಪಣುಪೆರ್: “The longer I live, the more beautiful life becomes” (ಯಾನ್ ಯೇತ್ ಎಚ್ಚ ಬದುಕುವೆನಾ ಆತ್ ಎಚ್ಚ ಎನ್ನ ಬಾಳ್ ಪೊರ್ಲು ಆವು).

ನಮ ಮಾಲ್ತಿನ ಕೆಲಸ ಪೂರಾ ಎಣ್ಣುದೇ ಮಳ್ಟಿನವು ಅತ್ತ್, ಎನ್ನದೆ ಮಾಳ್ತಿನವೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮಲ್ಲ ನಿರ್ಧಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಗತಿಲು. ದೇವರು ಸುಕ ಬನ್ನಗ  ಮಾಯಕ ಆಪೆರ್.  ಅಪಗಳ ಆರೆನು ನೆನೆಪುನವು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ. ಪುರಂದರ ದಾಸೆರ್ ಪಣ್ಪಿನ ಅಂಚ “ಇಲ್ಲಿ ಇರಲಾರೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾರೆ, ನೀನಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿಸೆನ್ನ’”  ಇಂಪಿನ ತತ್ವ ನಮಗಾವಡ್.
* *   * *

ದೀಪಾವಳಿದ ಈ ಎಡ್ಡೆ ಪರ್ಬೊಡ್, ಕಾರ್ಲ್ಜಂಗ್(Carl Jung) ಪಂತಿನ ವಿಚಾರೊನ್ಪಣ್ಣ್ದುಈ ಪ್ರಬಂಧೊನು ಮುಗಿಪುವೆ: 

“There are as many nights as days and the one is just as long as the other in the year’s course.  Even a happy life cannot be without of darkness, and the word ‘happy’ would lose its meaning if it were not balanced by sadness.”

ಕರ್ತವೆ:  ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್ (ಪುಣೆ)
* *   * *

ಓದುನಕೆಲ್ಗ್ಮಾತೇರ್ಗುಲಾ ಎಂಕಲ್ನಾ “ದೀಪಾವಳಿದ ಶುಭಾಶಯೊಳು”.

5. ಉಳಯಿದ ಅಕ್ಕೆ, ಪಿದಯಿದ ಅಣ್ಣೆ – ಜೋಕುಲ್ನ ಕತೆ


ಜೋಕುಲೆ ನಿಕೆಲೆಗು ಮಾತ ತೆರಿದಿನ ಕತೆ ಒಂಜಿನ್ ಪನ್ಪೆ – ಉಪ್ಪು-ಕಾರ ಬೆರಸವೂದ್; ಕೇಣ್ಲೆ.
ನಮ್ಮ ತುಳುಟ್  ಒಂಜಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಂಡ್. “ಉಲಾಯಿದಕ್ಕೆನ ಕಣ್ ಸೂಗ್ರ, ಪಿದಯಿದಣ್ಣನ ಕೆಬಿ ಸೂಗ್ರ.” ಅಕುಳೇರ್? ಗೊತ್ತು ಇತ್ತಂಡ ಪಣ್ಲೆ.
ಇಲ್ಲಡ್ ಎಲಿತ ಕಾಟ ಎಚ್ಚಾಂಡ ಪುಚ್ಚೆನು ತಾಂಕುವೆರ್.  ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿನ್ ಕಾಪೆರ ನಾಯಿನ್ ತಾಂಕುವೆರ್. ಇಂದೊಂಜಿ ಪದ್ಧತಿ.  ಸ್ವಭಾವೊಡ್, ನಾಯಿಗಿಲಾ ಪುಚ್ಚೆಗ್ಲಾ ಪುಟ್ಟುಪಗೆ. ಅಂಡಲಾ,  ಇಲ್ಲದ ನಾಯಿ-ಪುಚ್ಚೆಲು ಗೊಬ್ಬುನೆನ್ ನಿಕುಳ್ ತೂದುಪ್ಪೆರಲಾ ಇಯಾವು. ಉಳಯಿದ ಅಕ್ಕ ಪನ್ನುಣ್ಡ ‘ಪುಚ್ಚೆ’; ಪಿದಯಿದ ಅಣ್ಣೆ ಪಣ್ಣ್ಡ ‘ನಾಯಿ’. ಪಗೆ ಬುಡ್ಡು ಒರಿಯಾಗೊರಿ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಪುಚ್ಚೆ ನಾಯಿದ ಕತೆನ್ ಕೇಣುಗನಾ!
ನಮ್ಮ ಕತೆದ ನಾಯಿ-ಪುಚ್ಚೆದ ಇಲ್ಲದಾಕುಳು ಯಾತ್ರೆಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್.  ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳೆಗುಲ ಪಾತೆರರ ಬರೊಂದಿತ್ತುನ್ಪಿದನಗ ಆಕೆಲೆಗ್ ಪಣ್ಪೇರ್:  “ಏಂಕುಳ್ ದೂರ ಪೋವೊಂದುಲ್ಲ. ಎನ್ಕುಳು ಬನ್ನೇ ಮುಟ್ಟ ಇಲ್ಲನು ಕಾಪೊಂದು ಉಪ್ಪುಲೆ. “ ಉಂಹು ಪನ್ಪೆರುಅಕುಳು. ಇಲ್ಲದಕುಲು ಇಜ್ಜೇರ್ಡ್ಲಾ ಊರು ತಿರುಗನ ನಾಯಿ-ಪುಚ್ಚೆಲೆಗ್ ಉಣ್ರ ತಿನೆರ ದಾಲಾ ಕಡಿಮೆ ಇಜ್ಜಿ.

ಒಂಜಿ ದಿನ ರಾತ್ರೆಡ್ ಇಲ್ಲದುಳಯಿ ಎಂಚಿನನ ಬೂರಿನ ಅಜನೆ ಆಂಡು.  ನಾಯಿ ಲಕ್ಕುದ್ ಕೊರೆಪೆರ ಸುರು ಮಳ್ತುನ್.  ಬೊಕ್ಕ, ಉಲಾಯಿದ ಅಕ್ಕನು ಲೆಪ್ಪುದ್ ಕೇಣುನು: “ಪುಚ್ಚಕ್ಕಾ ಪುಚ್ಚಕ್ಕಾ, ಅವು ಎಂಚಿನ ಸಬುದ, ದಾನೆನ ಬೂರಿನಂಚ?  ಏಂಕು ಉಲಾಯಿ ಬರೆರ ಆಪುಜಿ ಅತ್ತೇ.  ಒಂತೆ ಲಕ್ಕುದ್ ತೂಪರೆ.” ಪುಚ್ಚೆಗ್ ನಾಯಿದಂಚ ಕೆಬಿ ಸೂಗ್ರ ಇಜ್ಜಾಂಡಲ, ಏತ್ ಕತ್ತಲೆ ಇತ್ತುಂಡಲಾ, ಕಣ್ಣು ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ (sharp, quick or smart). ಪುಚ್ಚೆ ಒಕ್ಕೂನ್ದ್ ಪಣ್ಪುಣ್: “ಪಿದಯಿದ ಅಣ್ಣೆರೆ, ಆವು,ಉಳಯಿಡ್  ಯಾನ್ ತೂಪೆ. ಈರ್ ಪಿದಯಿಡ್ ತೂಲೆ.”

ಪುಚ್ಚೆ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಲಾಗಿದ್ ನಾಡುನು. ಮಂಚವುದ ಅಡಿಟ್, ಅಲ್ಪ-ಮುಲ್ಪ ತೂಪುಣ್. ದಾಲ ತೊಜೂಜಿ. ಅಟ್ಟ-ಕುತ್ತಟ್ಟಡ್ ನಾಡುನು. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು, ತುಳು ನಾಡುಡ್ ತನುಕುಳು ಬೆನ್ತಿನ ಉಂಪಿನ-ತಿಂಪಿನ ಸಾಮಾನುನ್ (ಅರಿ ಮುಡಿ,ತಾರಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಧಾನ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿನಪೊಲಿಕೆದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಅಟ್ಟೋಡೆ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಟ್ಟ ಕುತ್ತಟ್ಟೊಡ್ ದೀನ ವಸ್ತೂಲು ಪೂಂಕೆ ಪತ್ತಂದೆ  ಬಾಳ್ತೆರ ಬರೊಂದಿತ್ತುನ್.  ದುಂಬುದಕುಳ್ ಅಟ್ಟೋನ್ ತೂದು (ಬೆಲೆ ತೂದ್) ಪೊದು ಪತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರೆಗ್. (ಇತ್ತೆದ ಕತೆ ಬೇತೆನೇಆತುನ್,ಪರ ಇಲ್ಲು ಪೋದು, ಪೊಸ ಇಲ್ಲನ್ ಪೂರಾ ಇತ್ತೆದ ಮಾದರಿಡ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್).ಮೂಲೆಮುಡ್ಕು ತೂಂಡಲ ಪುಚ್ಚೆಗು ದಾಲ ತಿಕ್ಕುಜಿ.  ಕಡೆಕ್, ಅಟಿಲ್ದ ಕೊನೆಗ್ ಪೊಗ್ಗುನ್.  ಅಪಗ, ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಸೆಮಿದಬಿತ್ತು ನೆಲಟು ಬೂರ್ದಿನ ತೋಜಿದು ಬರ್ಪುಣ್.

ಇಂಚಿಡ್, ನಾಯಿಲಾ ನೆರೆಳಾಯುನಲ್ಪ ಕೊರೆತೊಂದು ಕೊರೆತೊಂದು ಬಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪನಗ, ಏರಾ ಬಲ್ತಿನ ಅಂಚ ತೊಜುಣು. ಆಕೆಳೆನ ಪಿರ ಪತ್ತುನ್. ಅಕುಳು ಪಾರ್ದು ಪೊಪೆರ್. ನಾಯಿ ಪಿರ ಇಲ್ಲೆಡೆಗ್ ಬರ್ಪುನು.
ಪುಚ್ಚಕ್ಕ, ತಾನ್ ತೂಯಿನ ವಿಸಯೊನ್ ಪಿದಯಿದ ಅಣ್ಣೆರೆಗು ಅಂಚೆನೆ ತೆರಿಪಾವೂನು.  ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಶಾಬಾಸ್ ಗಿರಿ ಕೊರ್ಪುನು ನಾಯಿ ಅಣ್ಣೆ.  ಪುಚ್ಚೆಲಾ ನಾಯಣ್ಣನ ಕೆಲಸೊನು ಪುಗುರುನು. ಇಂಚ ಪುಟ್ಟುನು ತುಳು ನಾಡುಡ್ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು.


-ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಪುಣೆ  - 26.09.2016

4. ತುಳು ಒಗಟುಲಾ,ಗಾದೆಲುಲಾ– ಗೊಂಚಿಲ್ 2


ಒಗಟುಳು
1..ಕೆಸರಿಜ್ಜಾನ್ದಿ ಗುವೆಲ್ಡು ಒಸರ್ ತಪ್ಪುಜಿ.  (= ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿಟ್ ಬರ್ಪಿನ ದೊಲ್ಲೆ = Mouth and saliva)
2.ನಡು ನೀರುಡು ಬೋಲ್ಕಲ್ ಪಾಂಬುಡ್ (= ಅಲೆತ ಮಿತ್ತುಡ್ ಬೋಲ್ನೆಯ್ ನೀಂದುನ್ = Butter floating on Butter milk).
3.ಬಾನೊಡು ಬೋಂಟೆ, ಭೂಮಿಡ್ ಅಜಕಳ (= ತಾರೆದ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಿದ ಮರೊಟ್ದುಕಳಿ ದೆತ್ತುದು ತಿರ್ತ್ ಬತ್ತುದು ಪಾಲು ಮಲ್ಪುನು, ಪಂಡ ಮಾರುನ್ = Toddy tapping and its distribution). (‘Ajakal’ = Place where sharing of hunted animal is done in olden days. It is a ritualistic distribution. See relevant Post in our Tulu Studies Blog).

ಗಾದೆಲು
1. ಕಿಚ್ಚಿ ಪೊತ್ತುದು ತೆಕ್ಕು, ಕುಚ್ಚನೆ ಪೊತ್ತೊಂದೇ ಉಪ್ಪು.  (Insulting words are never forgotten for longby one who is wronged; but a fire dies down on burning out a thing).
2. ಕಿಚ್ಚಿಡ್ಡು ಮಲ್ಲ ತೂ ಇಜ್ಜಿ (jolousy is like a burning fire).
3. ಡಿಕ್ಕೆಲ್ ಕೋರಿ ಒಕ್ಕುನ್ದು; ಕೆಕ್ಕಿಲ್ಗು ಚಕ್ರಸರ (Wearing costly jewelry by a woman to show off even when she has nothing to eat).
4.ದಿಗ್ರುದಾಯನ್ ಮಗರ್ದ್ ತೂವಡ. (Never believe an oily-tongued and deceitful man and keep him at arms-length)
5.ದಾಸಾಳ ಪೂ ಸೂಡಿಗತ್ತ್, ಮರ್ಲುದ ಪಾತೆರ ಕೆಲಸೊಗತ್ತ್.(Like a horse-shoe flower is not fit for braid, foolish talk (make-believe words) is not fit tobe relied upon).
6.ನಿದ್ರೆದಾಯಗ್ ಮದ್ಮೆ ದಾಯೆಗ್. (One has to be attentive and careful to getthings done).

 -ನೆಯ್ತಿನಾರ್: ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಪುಣೆ

3. ಬರವು ಸರವು

ಬರವು ಸರವು ಪಣ್ಪಿಣ ಪಾತೆರೊನು ಕೇಣ್ನಗ ಮನಸ್ಸುಗೊಂಜಿ ಒರ್ಮೆ ಆಪುನು. ಈ ಪಾತೆರೊನು ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಯಿಡ್ ಕೇಣ್ದುಲ್ಲ್ಯೆ.  ಅಯಿಕೊಂಜಿ ಒಳವುಂಡು. ಈ‌ ಒಳವುದ ನುಡಿಗಟ್ಟುನು ಒಂತೆ ಬುಡುಪಾವುದು ತೂಕನಾ?

"ಕೆಸರುಡ್ ಕಮಲ ಪುಟ್ಟುಂಡಲಾ. ಕಮಲದ ಪೊರ್ಲುಗು, ನಿರ್ಮಲ್ತೆಗ್  ದಾಲಾ ಕುಂದು ಇಜ್ಜಿ.  ಅಂಚಾದ್, ಅಪ್ಪೆ ಈರ್  ಈ ಸಂಬಂಧೊಗು ತಕರಾರು ಮಲ್ಪುನ ಸರಿಯತ್ತ್." ಮಗನ ವಾದ.
ಅಪ್ಪೆ ಪನ್ಪೋಳು: "ಮಗ,ನಿಕುಳು ಮಾತ ಕಲ್ದಿನಕುಲು, ತೆರಿದನಕುಳು.  ಯಾನ್ ಮಾತ್ರ 'ಬರವು ಸರವು' ದಾಂತಿನಾಳ್.  ನಿಕುಳು ಪಂಡಿನಂಚ ಎಂಕು ಕೇಣೊಡು ಆಪುನ್.  ಆಂಡಲಾ ಮುಟ್ಟದ ಪೊಣ್ಣು ಬೊರ್ಚಿ; ಉಂದು ಎನ್ನ ಪಾತೆರ ಅತ್ತ್, ತೆರಿದನಕುಳು ಪಂತಿನವು."

ಬರವು ಸರವು
ಮಿತ್ತುದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆ.  ಅಪ್ಪೆನ ಪಾತೆರೊ ಒಂಜಿ ಅನುಭವದ ಪಾತೆರೊ. ದೂರದ ಆಣ್ನೊಟ್ಟುಗು ಮದ್ಮೆ ಆಪಿನವು,  ರಡ್ಡು ಕಡೆಕುಳ ಎಡ್ಡೆ, ಹಿತಕಾರಿ. ಆಯಿಡಾತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡ್ ಪೊಣ್ಣಗು 'ದುಹಿತಾ'[ದು = ರಡ್ (ಕುಟುಂಬೊಗುಲಾ) + ಹಿತ (ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪುನಾಳ್)] ಇಂದುದು ಪಣ್ಪೆರ್. ಕುಟುಂಬದ ಉಳಯಿದ ರಾಜಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಕೆದ ಸಮಯೊಡುಲಾ ಈ  ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಬರ್ಪುನು.  ನಿಕುಳ್ ಈ ಪಾತೆರೊ ಬೇತೆ ಜನಕುಳ್ನ ಬಾಯಿಡ್ಲಾ  ಕೇಣ್ಡು  ಉಪ್ಪೆರೆ ಇಯಾವು. ಉಂದೊಂಜಿ ದಿಂಜ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಬುದ.  ಇಂದೆತ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ: 'ಓದುಬರಹ','ವಿದ್ಯೆ-ಬುದ್ಧಿ’ – ಇಂದುದು.

ಸರವು
‘ಸರವುಗು’ ಪಾತೆರ ಇಂದುದುಲಾ, ಜ್ನಾನ ಪಣ್ಪಿನಲಾ ಅರ್ಥ ಉಂಡು.  ಅತ್ತಾವಂದೆ, ವ್ಯವಹಾರಜ್ನಾನ, ಜೀವನಾನುಭವ ಪಣ್ದುದಲಾ ಪಣ್ಪೆರು.  ಜೀವನೊಡು ನಡೆತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ಪೋರ್ತುಡು, ಎಡ್ಡೆ-ಪಡಿಕೆ ಸಂಗತಿಲು,ತೆಲಿಕೆ-ನಲಿಕೆದ ಕಾಲೊಳು, ಆಸೆ-ನಿರಾಸೆದ ಭಾವನೆದುಳಯಿದ ನಿರೀಕ್ಷೆ-ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ, ಭಯ-ಆತಂಕ,ಬೇನೆ-ಬೇಸರ,ನೀತಿ-ಅನೀತಿ, ತಪ್ಪು-ಒಪ್ಪು, ಛಲ-ಆಲಸ್ಯ, ಶಿಷ್ಟತೆ-ಅಶಿಷ್ಟತೆ, ಮಲ್ಪುಗ-ಬಲಿಪುಗ ಪಣಿಪನ ಚಂಚಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿ - ಉಂದು ಮಾತ ಬದುಕುದ ‘ಸರವು’ದ ಉಳಾಯಿಡೆ   ಬರ್ಪುನು.

ಬರವು
‘ಬರವುಗು’ಸಿರೆ, ತಿರೆ/ತೆರೆ, ಒಯಿಲ್ (ಪ್ರವಾಹ) ಇಂದುದುಲಾ ಅರ್ಥ ಉಂಡು.  ನೇಲ್ಯ ಸಿರೆ, ಅಯಿತುಳಾಯಿದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಸಿರೆಕುಳು, ಅವು ಕೂಡ್ಡು ಮಲ್ಲ ಸಿರೆ, ದುಂಬು ಪೋಪಿನ ಸಿರೆ-ದಂಡೆಗ್ ಆಕುದ್ ಪಿರ ಪೋಪಿನ ಲಾಟುಲು, ಲಾಟುಗು ಲಾಟ್ ಆಕನಗ ಪಾರುಣ ಪನಿಪನಿಕುಲು. ಇಂಚಿನ ಸಿರೆಕುಲೆಗ್ ಒಳಮಾದ್ ಅಥವಾ ಒಳಮೋದಪಣಿಪೆರು. ಯಾನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಡುಪ್ಪನಗ ಆತಿನ ಒಂಜಿ ಅನುಬವೊನು ಮುಲ್ಪ ಪಣಿಪೆ. ಒಂಜಿ ಎಳ್ಳಮವಾಸೆದ ದಿನ ಯಾನ್ ಕಡಲು ಮೀಯೆರೆ ಪೋದಿತ್ತೆ.  ಅಪಗ ಈ ತರತ ಒಳಮೋದುಗ್ ಯಾನ್  ತಿಕ್ಕುದು ಬೂರಿಯೆ.  ಸಿರೆತೊಟ್ಟುಗ್ ಜಪ್ಪೋಂದು ಬರ್ಪಿನವು ಎಂಕು ಬಾರಿ ಇಷ್ಟ.  ಸಿರೆಟು ಜತ್ತೊಂದು ಬನ್ನಗ, ಅವು ಪಿರ ಬರ್ಪಿನ ನೇಲ್ಯ ಲಾಟ್ಗು ಕೂಡ್ಡು ಮಲ್ಲ ಸಿರೆಯಾದು ಕರೇಕು ಬತ್ತುದ್ ಸುರುಳಿಯಾದ್  ಮಗರ್ದು ಎನನು ನೆಲಕು ದರ್ತುದು ಪಾಡುಣ್. ಬಾಯಿದುಳಯಿ ಕಣ್ಣುದ ಉಳಯಿ ಪೊಯ್ಯೆ ಪೊಗ್ಗುಣು.  ಎನ್ನ ದತ್ತ ಕಣ್ಣು ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ ಮುಟ್ಟ ಕೆಂಪು ಆದೆ ಇತ್ತುಣ್.ಈ ಜ್ನಾನ ಪುಸ್ತಕದ ಉಲಯಿಡ್ ತಿಕ್ಕನ್ದ್. ಬದುಕುದ ಬರವುಲಾ ಅಕುಳಕುಳು ತಿಗಲೆ ಕೊರ್ದು ಎದುಕೊನುದು  ಸಹಿಸೋನುನವು - ದಿಂಜ ದುಕ್ಕನೆ ಆವಡ್, ವಂತೆ ಸುಕನೇ ಆದುಪ್ಪಡ್.  ಬದುಕದ ಬರವುಣ್ ಸಬುದೊಡು ತೆರಿಯರಾವಂಡು. ಉಂದು ಅನುಬವೊಡು ಕಲ್ತಿನ ವಿದ್ಯೆ - ಸತ್ವ ಸತ್ಯದ ವಿದ್ಯೆ. ಒರಿಯೋರಿಯನ ಸತ್ವ ಆಯನಾಯನ ಕೈಟೇ ದೆಂಗುದುಂಡು.

ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ
ಪುಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಯೊರಿಲಾ ಒಂಜಿ 'ಪರತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಸರವುದ ಕೈ - ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಲ'.  ಕೈ ಕೈ  ಸೇರುದು ಪಳ್ಳ, ತೋಡು, ತುದೆ/ಸುದೆ, ಮಲ್ಲ ತುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲುಗ್ ಸೇರುಂಡ ಮಲ್ಲ ಸಾಗರ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಸಾಗರೊಗು ತೂಕ ಮಲ್ತುಂಡ ನಮ್ಮ ಬರವುದ ಸಕುತಿ ಎಂಚಿನವು ಇಂದ್ ತೆರಿದು ಬರು. ತರತಮಭಾವ ಎಂಚಿನ? ಮಿತ್ತು ತಿರ್ತು ಪನ್ಪಿನ ಭೇದಭಾವ ಅತ್ತ್.  ಅವು ಆಯಿತೈತ ಅಳವುದ ತೂಕದ ತಾರತಮ್ಯ.
 
ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಮುಲ್ಪ ಗಮನೊಗು ಕನಕ. ಈ ಕಾಲಮಾನೊಡ್  ನಡಪುನ ವಿಷಯೊನು ತೂವನಗ ಬೇಜಾರ್ ಆಪುನು. ಜ್ನಾನ ಇತ್ತುದುಲಾ ನಮ ಮಾತ ದಡ್ಡೆರ್ಆತ. ಒಯಿಸಲ್ಮೆ ಮಲ್ಪಂದೆ, ನಮ ಮಾತ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬರವು-ಸರವುನು ಒರ್ಮೆಲಾ ಪರಪುವುಗ. "ಒರ್ಮೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಇರ್ಮೆಯಿ ಆವು".   ಹಿರಿಯಾಕುಳು ಪಂತಿನಒಗ್ಗಟ್ಟುದ ಈಸಾದಿನ್ ಪತ್ತುಗ.
ಬದುಕು ಪೊರ್ಲೆ ಪೊರ್ಲು. ಏತ್ ಪೊರ್ಲು ಪನ್ನಗ, ಸಾವುಡ್ಡು ಮಿನಿ ಎಚ್ಚ ಪೊರ್ಲು 

* William Goodman: “Life isn’t fair. It’s just fairer than death, that’s all"

ಬರವು ಸರವು ಕೂಡುದಿನ ಬದುಕು ಸಾವುದ ನಡುಟ್ ಇತ್ತಿನ ನಮ್ಮ ಪೊರ್ಲುನ್ - ಪ್ರಾಣ-ತ್ರಾಣಶಕ್ತಿನ್ ನಮ ತೂವೆರ ನಮ ಗುರು ಮಂದಿಲು ಕೊರಡ್. 
 
ಜೀವನ ಸಾರಗೊಡ್ ಪೋವೆರ ದಾನೆ ಅವೊಡು. ಅವು ಶಿಸ್ತು. 
ಶಿಸ್ತುನು ಡೇವಿಡ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಇಂಚ ವಿವರಿಸಿದೆರ್:  “ತನುಕು ಜೀವನೊಡು ದಾನೆ ಬೋಡು ಇನ್ಪಿನೆನು ನೆನಪು ಪುಟ್ಟಾವುನನೇ  ಶಿಸ್ತು”  ("Discipline is remembering what you want.")
* *

(ಮೊಗವೀರ ಮಾಸಿಕ - ಒಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ಡು ಪ್ರಕಾಶ ಆತಿನ ಬರವುನು ತಿದ್ದುದು ಪೊಸತು ಮಳ್ತಿನ ಪಾಠ.  ಮೊಗವೀರ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಗು ಎನ್ನ ಸೊಲ್ಮೆಲು.)

ಕರ್ತವೆ: ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್ (ಪುಣೆ)

15.09.2016