Posts

35. ಒಗಟುಳು – ಗೊಂಚಿಲ್ 17 – ಬಿರ್ಸೆರೆಗ್

1. 1.ಬಿತ್ತುನ ಬಿತ್ತ್ಅತ್ತ್ , ಪತ್ತುನ ಬೆತ್ತೊ ಅತ್ತ್, ತೂಯರೆ ಬೆತ್ತೊ, ನಡುಪುನ ಬಿತ್ತ್ . 2.  2.ಬಿತ್ತ್ ಬಿತ್ತ್ ಪತ್ತಿ ಪರಂದ್ ,ತೊಟ್ಟು,ಚೂಲಿದಾಂತಿಪರಂದ್,ಮರಟ್ಬುಲೆವಂದಿಪರಂದ್. 3.3. ತೈತಿ ಎರು ಮುಕ್ಕುರಡಕ್ಕುಂಡು. 4. 4. ಕುದ್ಯ ಮರಟ್ಉದ್ದಸಂನ್ಯಾಸಿ. 5. 5. ಕಲ್ಲ್ ಡುಕಡೆಯಿಬಂದಅತ್ತ್ ,ಓಡುಡುಪತ್ತಾಯಿರೊಟ್ಟಿಅತ್ತ್ .
(ಉತ್ತರ: 1.ಕರುಂಬು, 2.ಲಾಡು

34. ಉಡಲ್ಡು ಪುಟ್ಟೊಡು ಬುದ್ಧಿ, ಬೆನ್ನಿಡ್ಪುಟ್ಟೊಡು ಒರಕ್ಕೂ

“ಉಡಲ್-ಡು ಪುಟ್ಟೊಡು ಬುದ್ಧಿ, ಬೆನ್ನಿಡ್ ಪುಟ್ಟೊಡು ಒರಕ್ಕೂ”.  ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುತ ಗಾದೆ.  ಈ‌ ಎಲ್ಯ ಗಾದೆದ ದಿಣ್ಣ ಏತೂಂದು ನಮ ವಿಚಾರ ಮಳ್ಪುಗ.
ಉಡಲ್ಡು ಪುಟ್ಟೊಡ್ಡು  ಬುದ್ಧಿ  ಬುದ್ಧಿ ಪುಟ್ಟನಗನೇ ಉಪ್ಪುನು.  ದೇಹದ ಪೊರ್ಲುಡು ಯಾ ಗಾತ್ರದ ಅಳತೆಡ್ ಅತ್ತ್ .  ಅವೊಂಜಿ ಸಹಜ ಸಂಪತ್ತು.  ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟುಂಡ್ಡು ತೂಪಿನಕೆಳೆಗು ಮುದ್ದು  ಆದು.  ಆಣ್ ಆಂಡ ‘ಮುದ್ದು, ಮುದ್ದಣ್ಣ’ ಇಂದುದು ಮೋಕೆಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರು.  ಪೊಣ್ಣ್  ಆಂಡ ‘ಅಮ್ಮಿ’  ಇಂದುದು ಕೊಂಡಾಡೊಡು ಲೆಪ್ಪುವೆರು.  ಆಲ್ ನೆಲ್ಯಾವನಗ, ‘ಅಮ್ಮಿಗ್ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ’ ಇಂದು ಲೇವಡಿ  ಮಲ್ಪುನಕುಲುಲಾ ಉಳ್ಳೆರ್.   ಬಾಲೆ ತೂವರೆ ಪೊರ್ಲು,   ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆರೆನ  ಕರ್ತವ್ಯ ಪಾಲೆನೆಡ್  ವಿದ್ಯೆ-ಬುದ್ಧಿ ಕಲ್ಪುನು. ಶಿಕ್ಷಣೋಡ್ ಐನ್ ಅಂಗೊಳು ಉಳ್ಳ ಇಂದುದು ತೆರಿದನಕುಳು  ಪಣ್ತೆರ್.  ಈ ಐನ್ ಪ್ರಕಾರ:  ವಿದ್ಯೆ, ವಿನಯ, ನೈಪುಣ್ಯ, ಗುಣ ಬೊಕ್ಕ ಶೀಲ. 
ವಿದ್ಯ  ಕಲ್ತುದು ನಮ್ಮ  ಜ್ನಾನ ಹೆಚ್ಚಾಪುನು – ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ರಂಗೊಡು.  ಮನುಷ್ಯಗು  ವಿದ್ಯೆನೆ ಒಂಜಿ  ಭೂಷಣ.  ಬೇತೆ ಬಂಗಾರ್  ಬೊಡ್ಚಿ ಇಂದುದು  ಸುಭಾಷಿತೊಳು ಪಣ್ಪ.  ವಿದ್ಯೆ ಇತ್ತಿನಾಯಗು ವಿನಯಲಾ ಬೋಡು.   ವಿನಯದಾಂತಿ ವಿದ್ಯೆ ಪರಿಮಳ ದಾಂತಿ ಬಂಗಾರದ ಪೂತಂಚ.  ಹಿರಿಯಾಕೆಲ  ಎದುರುಡು, ಒರಿಯಗು ತಾನ್  ಏತ್ ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ತುದೆಡಲಾ ತಾನ್   ಯಾಪಲ ಎಲ್ಯನೇ  ಇನ್ಪಿ ಬುದ್ಧಿ, ಸಹಜವಾದುಪ್ಪುನ ಗುಣ.  ಈ ವಿವೇಕ  ಮನುಷ್ಯಗು  ಸಹಜವಾದುಪ್ಪೊಡು, ಉಡ…

33. ಪೊಸೋಡಿ ಸುರತ್ಕಲ್ಲ?

ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದ ದುಂಬುದ ಪುದರು ಪೊಸೋಡಿ.  ಇತ್ತೆಲಾ, ಪೊಸೋಡಿ ಹಿರಿಯೇರ್ನಕೆಳೆನ ಬಾಯಿಡ್ ಒರಿದುಂಡು.   ಉಂದೊಂಜಿ.  ಪಜೀತಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಪುದರು.  ಟಪ್ಪಾಲುದ ಇಲ್ಲುಗ್ ಪೋವನಗ ಗೊತ್ತಾವು.  ದಾಯೆಗ್ ಪನ್ನಗ, ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ಊರುಳು ಮೂಜಿ – ಒಂಜಿ, ಸುರತ್ಕಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೈಕಂಪಾಡಿದ ನಡುಟು (ಇಡ್ಯ,  ಚಿತ್ರಾಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಯಿರ್ಪಾಡಿ-ಕುಳಾಯಿ ಎಲ್ಯ ಊರುಳೆನು ಬುಡ್ಡು), ರಡ್ಡ್, ಮಂಗಳೂರುದ ತೆಂಕಾಯಿಡು, ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿನೆ ಊರು ಮೂಡುಬಿದೆರೆಡ್.
ತುಳು ನಿಘಂಟು ತುಳು ನಿಘಂಟುಡು, ’ಪೊಸೋಡಿ’  ಪಣ್ಪಿನ ಸಬುದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾತುನು (ಪುಟ 2052).   ಆಯಿತ ಒಂಜಿ ಅರ್ಥ, ಬಂಜಿನಾಳೆಗು ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಪುದರು.  ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅರ್ಥೋಡ್, ಸುರತ್ಕಲ್ಲುದ ಪಿರಾಕ್ದ ಪುದರಿಂದು ಪಣ್ತೆರ್. 
ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಲಾ ಬೆರಕೆ ಬಾಸೆಲಾ  ಪೊಸೋಡಿ ಪೋದು ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ಆಂಡ್, ಕನ್ನಡಿಕರಣೋಡು.  ಅವು ಕಾಲದ ಮೈಮೆ.  ಬದಲಾವಣೆ ಜನಕುಲೆನ ಬಾಯಿಡ್ ಮೂಡುನು.  ಒಂಜಿ ದಿನ ಆ ಬದಲಾವಣೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಸರಕಾರಿ ಕಡತೊಡು ಸೇರುನು.  ಕನ್ನಡ ರಾಜೇರ್ಣಕೆಲನ ಅಡಿಟ್  ತುಳು ನಾಡು ಬನ್ನಗ, ಬಾಸೆಲಾ ಪೊಸತಾಪುಣು.  ಇಂಚ ಪೊಸೋಡಿ ಪೋದು ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ಆಪುಣು.  ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಿಯರ್ ಅವೆನು ನವಗಿರಿ, ನವ್ಯಾಚಲ ಇಂದುದು ಲೆಪ್ಪುವೆರು.  ಚಂದಮಾಮದ ‘ನವಗಿರಿನಂದ’ರೆನು  ನೆನುಪುಳೆ. ಪೋರ್ತುಗೀಸೆರೆಗು ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ಗು ಪೂರ ತುಳು ಕರಾವಳಿ ಕನ್ನಡಮಯವಾದ್  ತೋಜಿದ್, ಅವೆನು  ‘ಕೆನರಾ’ ಇಂದುದು ಲ…

32. ಒಗಟುಲು – ಗೊಂಚಿಲ್ 16 – ಬಿರ್ಸೆರೆಗು

ಈ ಅಂಕೋಡ್ಡು, ಒಗಟುಲೆನ ಸರೊನು  ಬೇತೆನೆ ಕಟ್ಟೋಂದುಳ್ಳೆ.  ಸುರುಟು ಪಂತಿನಂಚ,  ಒಗಟುಳು  ಪನ್ನುಣ್ಡ, ನರಮಾಣಿ ತನ್ನ ಬದುಕುಡು ಬರ್ಪಿನ ವಿಸಯೊಣು ಯಾ ತೂಯಿನ, ತೆರಿನ ಸಂಗತಿಲೆನು ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾದು, ರಹಸ್ಯಮಯವಾದು ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯೊಡು  ಪಣ್ಪಿಣಿ.  ಕೇಣಿನಾಯಿ ಉತ್ತರ ಕೊರೋಡಾಂಡ,  ತರೆನು ಒಂತೆ  ಕೆರೆಪೊಡಾವು.  ಬಡ್ಡಾದಿತ್ತಿನ  ಆಯೆನ ತರೆ ಚುರುಕು ಅಪುಣು.  ಅಪಗ ಬೊಂಡುದ ಆರೋಗ್ಯ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಣು. ಬೊಕ್ಕ ನೆನೆಪು ಶಕ್ತಿಲಾ ಹೆಚ್ಚಾಪುನು.  ಪದಬಂಧ  ಚೌಕೊಡು, ಒಗಟುಡು ಪಣ್ತಿನ ಪಾತೆರೊಡು  ದೆಂಗುದು ಕುಳ್ಡಿನ  ಪದೊನು ನಾಡ್ಡು ಪತ್ತುದು ಚೌಕೊನು  ದಿಂಜಾವುನಲಾ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಮಿದುಳುಗು ಕಸರತ್ತು  ಕೊರ್ಪಿನ ಆಟ.  ಮೆದುಳುದ ರಡ್ಡ್  ಬರಿಲಾ ಸರಿ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನು.  ಅಪಗ  ಶರೀರದ ಸಮತೋಲನ ಶಕ್ತಿ  ಎಡ್ಡೆ  ಒರಿನಿಂದು  ತೆರಿದನಕುಳು  ಪಣ್ಪೆರ್.
ನನ, ಪ್ರತಿ ಗಾದೆದ ಮಿತ್ತುದ  ಅರ್ಥೊಣು ಅಪಗಪಗ  ಬೇತೆನೇ  ಕೊರ್ಪೆ.  ಓದಿನಕುಳು ಆಯಿತ  ಮಿತ್ತ್ ಒಕ್ಕಣೆ  ಕೊರಿಯೆರಾಂಡ, ಎಂಕುಳು  ಬರೆತಿನ ಸಾರ್ಥಕವಾವು.
1.  ಚುಂಯ್ ಚುಂಯ್ ಪಕ್ಕಿಗು ನೂದು ಕಣ್ಣುಳು. 2.  ಪತ್ತುಣ್ಡ  ಮುಷ್ಟಿ,  ಬುಡುಂಡ ಕೋಟೆ. 3.  ದಿಂಜಿದಿನ  ಕೊಡಪಾನೊಗು ಬಾಯಿ ಇಜ್ಜಿ. 4.  ಲಾಗಿಯೆಡ  ಹನುಮಂತೆ,  ಕುಳ್ಳಿಯೆಡ  ಮುನಿ, ಕಲ್ಕಿಯೆಡ ರಾವಣೆ ವಾ ಕಾಡುದ ರಾಜೆ.  ಯಾನು ಏರ್? 5.  ಕಪ್ಪುಂಡು  ಕಸ್ತೂರಿ ಅತ್ತ್,  ನೀರುಂಡು ಗುವೆಲ್ ಅತ್ತ್,  ರೆಕ್ಕೆಳು ಉಂಡು ಪಕ್ಕಿಯತ್ತ್.  ಯಾನ್ ಏರ್? 6.  ಪ…

31. ಪೇರಗ್ ಪೆರ್ಪು , ಇಲ್ಲ್ ಗು ತೂ

ಈ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಮಾತ ವಿಸಯೊಗುಲಾ ಆಯಿತಾಯಿತ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು, ಬೆಲೆ ಉಂಡು.  ಎಲ್ಯ ವಸ್ತು ಯಾ ಸಂಗತಿಲೆನು ಎಲ್ಯ ಇಂದುದು ತಾತ್ಸಾರ ಮಲ್ಪುವೆರು ಕೆಲವೆರು.  ಆಕಲೆಗು  ಗೊತ್ತಾವು ಆಕೆಳ ತಪ್ಪು ಆ ವಸ್ತು ಬೋಡಾಪಿನಪಗ ಸಮಯೊಡು ತಿಕ್ಕಿಜಾಂಡ,. ಉದಾರ್ಣೆ  ಕೊರ್ಪಿಣಾಂಡ, ಒಂಜಿ ಯಂತ್ರದ ಒಂಜಿ  ಎಲ್ಯ ಕಿಲ್ಲ್ಯೆನು  ದೆತೊನುಗ.  ಎಲ್ಯ ಕೀಲುದ ಎಲ್ಯ ಆನಿ ಯಾ ಕಿಲ್ಲ್ಯೆ (ಆಂಗ್ಲ: ರಿಟೈನಿಂಗ್ ಪಿನ್)  ತತ್ತುಂಡ, ಆ ನೀರ್ ದೆರ್ಪುನ ಯಂತ್ರ, ಪಣುಂಡ  ಪಂಪ್, ಪೂರಾ ಉಂತುದು ಪೋವು. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಗಾದೆ:‘ ಪೇರಗ್ ಪೆರ್ಪು, ಇಲ್ಲ್ ಗು ತೂ’ - ಉಂದೇ ಅರ್ಥೋನು  ಕೊರ್ಪುನು. 
ಪೇರ್-ಗು  ಪೆರ್ಪು ಪೇರುನು ಬೆಂಜನ (curd) ಮಲ್ಪೆರ ಏತ್ ಪೆರ್ಪು (= ಬೆಂಜನ)-ದ ಅಂಶ ಬೋಡಾವು? ಒಂಜಿ  ಚೂರು ಪುಳಿತ ವಸ್ತು ಬೂರುಂಡಲಾ  ಪೇರ್  ಹಾಳಾಪುನು.  ಅಂಚಾದು ಒಂಜಿ ಚಿಟಿಕೆ ಪೆರ್ಪುಳಾ ಈಯಾವು ಪೇರ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಪೂರಾ ಪೆರ್ಪಾವೆರ.  ಆಯಿತ ಶಕ್ತಿ  ಅಯಿಕೇ ಗೊತ್ತು.  ‘ಶಕ್ರಂ ತಕ್ರಂ ನಾಸ್ತಿ’ ಪಣ್ಪಿ ಗಾದೆ ಕೇಣ್ದುಪ್ಪರ್.   ಪೆರ್ಪುನು ಕಡೆಣ್ಡ, ಬೊಲ್-ನೆಯ್ ತಿಕ್ಕುನು. ಒರಿನವು ಅಲೆ ಆಪುಣು. ಅಲೆ ಪರುಂಡ ನಮ್ಮ ಪಚನ ಕ್ರಿಯೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುನು.    ಅಂಚಿನ ಅಲೆನು ಪರ್ಪಿನ ಭಾಗ್ಯ ಈ ಜಗತ  ಜನಕುಲೆಗುಂಡು,  ಆಂಡ, ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕದ ದೇವೇಂದ್ರಗುಲಾ ಇಜ್ಜಿಗ್ಯ. ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತುಂಡ ಬೊಳ್ನೆಯಿಟು ನೆಯಿ ಆಪುಣು.  ಆ ನೆಯಿಟು ತಿನ್ಪಿ  ಚೀಪೆದ ವಸ್ತುಲೆನು ಮಲ್ಪುವೆರು.  ಸಂಗ ದೋಷೊಡು  ಎಡ್ಡ್ಯ ನರ…

30. ಒಗಟುಳಾ-ಗಾದೆಲಾ – ಗೊ0ಚಿಲ್ 15

1.  ಪೊಟ್ಟುಗುವೆಲುಡು ಕೊರು0ಗು ನಲಿಪುಣು (ಉತ್ತರ: ಪೊದ್ದೊಳ್ ಪೊರಿಪುನು)
2.  ಕಿಣ್ಣಿ ಕಿಣ್ಣಿ  ಜೊಕುಳೆಗು  ಕಿಣ್ಯ ಕಿಣ್ಯ ಮುಟ್ಟಳೆ. (ಉತ್ತರ:  ಕೈತ ಬೆರೆಳು ಬೊಕ್ಕ ಉಗುರು)
3. ಆಯಿತ ಕಾರುನು ಲೆಕ್ಕ ಮಳ್ಪೊಲಿ, ಆ0ಡ ಆಯಿತ ನೆರಿನು ಲೆಕ್ಕ ಮಳ್ಪೆರ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ (ಉತ್ತರ: ನಾಯಿ ಕೊಡೆ, ಕನ್ನಡೊಡು: ಅಣಬೆ)
4.  ಕರುಳುದಾ0ತಿ ಮೀನೊ0ಜಿ ಕಡಲುಡು, ತಿರ್ಲು/ಚಿರ್ಲು ದಾ0ತಿ ಮರವೊ0ಜಿ ಕಾಡುಡು. (ಉತ್ತರ: ಎಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೆದ್ರು)
5.  ದಿ0ಜಿದಿನ ಕಡ್ಯ, ಆಯಿಕ್ ಬಾಯೇ  ಇಜ್ಜಿ (ಉತ್ತರ: ಪೆರೆಡೆದ  ತೆತ್ತಿ)
6.  ಪಚ್ಚಿರ್  ಅಜಪ್ಪರೆ  ಮಾಣಿ ಉ0ಡು,  ಪೊದು0ಕುಲು  ಅಜಪ್ಪರೆ  ಮಾಣಿ ಇಜ್ಜ: ಪೆಲಕಾಯಿ ಕುದುಪನಗ,  ಆಯಿತ ಪಚ್ಚಿರ್  (ಸೋಳೆ)  ದೆಪ್ಪರೆ ಜೋಕುಳು  ಬರ್ಪೆರು.         ಆ ಕೆಲಸ  ಮಳ್ಪನಗ ನಡುನಡುಟು ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿನೋಲಿ, ಇಜ್ಜಾ0ಡ, ರಚ್ಚೊಡ್  ಪತ್ತಿದಿನ ಕಣ್ಣಿ(ಪೆಲಕಾಯಿ)ಳೆನು  ತಿನೋಲಿ.    ಆ0ಡ  ಬೋಳೆದ ಚಿಲುಕ(ಸಿಪ್ಪೆ)ನು ದೆಪ್ಪೆರೆ  ಆ ಜೊಕುಲು  ಏರ್ಲಾ ದು0ಬು ಬರ್ಪುಜೆರು. -  ಉ0ದೆತ್ತ  ಉಳ  ಅರ್ಥ:  ಪ್ರಯೋಜನ ಇತ್ತಿನ  ಕೆಲಸೊಗು ಸಹಾಯ ಮಳ್ಪೆರ  ಮಾತೆರ್ಲಾ ತಯಾರುಳ್ಲೆರು.  ಆ0ಡ ಲಾಭ   ಇಜ್ಜಾ0ದಿನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೆರ ತಪ್ಪಾದು ದೆಪ್ಪುವೆರು.
7.  ಪೊತ್ತಿ ಇಲ್ಲಗ್ ನಾಯಿ ತೂರಿ ಲೆಕ್ಕ!