28. ಪೊದ್ದೊಳುದ ಅರಿ – ಪೊರಿ

“ಈ ದಾನೆ ಇ0ಚ ಪೊದ್ದೊಲು ಪೋಪ?”  ಈ ಪಾತೊರೊದ ಅರ್ಥ ದಾನೆ?   “ಫಕ್ಕನೆ ಸೂಚನೆ ದಾ0ತೆ ಎದುರುಡು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆಪಿನಿ” - ನೆತ್ತ ಅರ್ಥ (ತುಳು ನಿಘ0ಟು-ಪುಟ 2136).  ಆ ಜನನು  ತೂದು  ಈ ಪಾತೆರೊ ಪನ್ಪೆರು .  ಈತೆನೆ ಉ0ದೆತ್ತ  ಅರ್ಥ?  ನೆಕ್ ಉತ್ತರ  ಪನ್ಪಿನೆಟ್ತು ದು0ಬು, ಪೊದ್ದೊಳು ದಾದ ಇ0ದುದು ಪಿನಿಯೊಣುಗ,

ಪೊದ್ದೊಳು

ತುಳು ನಾಡುದ ಜನೊಕುಲೆಗು ಬುಡ್ಪಾವುದು ಪಣೊಡು0ದು ಇಜ್ಜಿ.  ಈ ನಾಡುದ ಸ0ಸ್ಕ್ರತಿಡು ಈ ಪದ ದಿ0ಜ ಕಡೆಟ್  ಉಪಯೋಗವಾಪುನು.  ಪೊದ್ದೊಳು ಪಣ್ಣಗ  ಪೊರಿ (Broiled paddy).    ಜೋಳೊನು ಪೊತ್ತುದುಲ ಪೊರಿ ಮಲ್ಪುವೆರು. ಜನೊಕುಲೆಗ್ ತಿನೆರ.  ಉ0ದೆಕ್  (pop corn) ಇ0ದುದು ಪುದರು.  ಇತ್ತೆ,  ನಮ ಮಾತ ಸಿನೆಮ ಹಾಲ್ಡು – ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆ ಕೊರುದು – ತಿನ್ಪಾ.  ಉ0ದು  ಅರಿ-ಬಾರುದ  ಪೊರಿತ0ಚ  ಶುಭ ಕೆಲಸದ ಸಮಯೊಡು ಉಪಯುಕ್ತವತ್ತು. 

ಪೊರಿ ಮಳ್ಪುನು

ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ0ದಿ ಕಾವೊಲಿಡ್  ಪಟ ಪಟ ಲಾಗ್ಯುನ ಪೊರಿನು ತೂತರೆ? ಇಜ್ಜಿಡ, ಜೊಕುಳೆ ತೊಡುಕು ಅಕ್ಟು-ಒನ್ಜಿ (Act- I)ನು ಖಾಲಿ ‘ಪ್ರೆಸ್ಸರ್  ಕುಕರ್ಡು’ ಪಾಡ್ದು  ಸ್ಟವುಟು ದೀದ್  ಪೊಪ್ ಕಾರ್ನ್  ಮಾಳ್ಪುನ ತೂದುಪ್ಪರು.   ಬಾರುನು ಒ0ಜಿ ಅಗೆಲ ಬಾಯಿದ ಬರ0ಟ್ (= ಎಣ್ಣೆದ ಪಸೆದಾ0ತಿನ) ಬಿಸಲೆಡ್ (earthen pot used in curry making) ಅಥವ ತು0ಡು ಕರತ  ಓಡುಡು  ವಾ ಅಗೆಲದ (ಬರ0ಟ್) ಕಾವೊಲಿಡ್ ಬಾರುದ ಕಾಳುಲೆನು (ಅಡಿಟ್  ಪೊಯ್ಯೆ ಪಾಡ್ದು)  ಪಾಡುವೆರು.   ಡಿಕ್ಕೆಲುಡು ದೀದ್ ಉರಿ ಪಾಡ್ನಗ ಬಾರ್ ಪುಡಾವುದ್  ಪಟಪಟ  ಸಬುದ ಮಳ್ತುದು ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ರಟ್ಟುನು.  ಆಯಿನ ಪೊರಿನು ದೆತ್ತುದು, ಬೊಕ್ಕ ಪು0ಡಿ ಪು0ಡಿ  ಬಾರುಳೆನು ಪಾಡೊ0ದೆ ಉಪ್ಪೊಡು.   ಆ ಕಾಳುಲೆನು ಅ0ಚಿ0ಚಿ  ಮಗುಪೆರ ‘ಪೊದ್ದ್ ಕೋಲ್” (ತಾರೆದ ಒಲಿತ ಎಲ್ಯೆ ಕಡ್ಡಿಲೆನು ಒಟ್ಟು ಪಾಡ್ದು ಕ0ತೆ ಕಟ್ಟುದು  ಮಲ್ತಿನ ಒ0ಜಿ   ಮೈಪು ಸೂಡಿ)-ನು ಪತ್ತುವೆರು.  ಇ0ಚ ಮಳ್ತಿನ ಪೊರಿನು ಒಟ್ಟು ಮಳ್ತುದು,  ಬಾರುದ ಪೊಟ್ಟುಲೆನು ಬೇತೆ ಮಳ್ಪೆರ ತಡ್ಪೆಡು ಪೊಡೆಪುವೆರು.  ಚೌತಿ ಅಥವ ತುಲಸಿ ಪರ್ಬದ ಸಮಯೊಡ್ ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆ  ಇ0ಚ ಪೊರಿ ಮಳ್ಪುನೆನು  ಯಾನ್ ಎಲ್ಯಿಡ್ ತೂದುಳ್ಳೆ .  ಇತ್ತೆ ಕ0ಪೆನಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಡು ಮಲ್ತಿನ ಪೊರಿನ್  ದೀಪಾವಳಿದ  ಸಮಯೊಡ್  ಪಕೇಟುಡು ದಿ0ಜಾದು  ಮಾರುವೆರು  (ಲಕ್ಶ್ಮಿನ  ಪಟದೊಟ್ಟುಗು) – ಪೂಜೆಗಾತ್ರ. 

ಮ0ಗಲ ಕಾರ್ಯೊಗು ಪೊರಿ

ಪೊದ್ದೊಳು ದೈವ-ದೇವೆರೆನ ಪೂಜೆಗು, ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಲೇಸು ಕಾರ್ಯಗು ಬೋಡಾಪುನು.  ಅ0ಚಾದು ಪೂಜೆದ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲೆಡು   ಪೊರಿನು ಒ0ಜಿ ಮ0ಗಲ ದ್ರವ್ಯ ಇ0ದುದು ಗೆಣಿಪುವೆರು.  

ಪೊದ್ದೊಳುದ  ಮಲ್ಲಾದಿಗೆ

ತುಳುಟು ರೂಢಿಡು ಬೈದಿನ ಕೆಲವು ನುಡಿಗಟ್ಟೊಳೆನು ತೆರಿಯೊನುಗ:

ಪೊದ್ದೊಳುದರಿ :  ಪೊತ್ತಿನ  ಬಾರುದ/ಕಾಳುದ ಅರಿ  > ಪೊರಿ. 

ಪೊದ್ದೊಳ್ ಕಟ್ಟೋಪಣ:  ಪೊರಿಟ್  ಇತ್ತಿನ ಬಾರುದ ಪೊಟ್ಟು(ಸಿಪ್ಪೆ)ನು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಯ್ಯೆನು ಪಡ್ಪೆಡು ಕುಡ್ತುದು ಅಥವಾ   ಪೊಡೆತಿದು ಕಳೆವೆನು (winnowing).  ಬಾರುದ ಪೊಟ್ಟು ಬ0ಜಿಗು ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್ ,  ಅಲ್ತೆ! 

ಪೂದ್ದೊಳು ಬಿರ್ಕುಣು:  ದೇವೆರೆನ  ಬಲಿ ಬನ್ನಾಗ, ಸ್ವಾಮಿಳು  ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಡು,  ದಿಬ್ಬಣ  ಪೊಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಪೊರಿ ಬಿರ್ಕುವೆರು.  ಅ0ಚೆನೇ,  ಮನುಷೆರೆನ  ಕಡೆತ ಸವಾರಿಲಾ ಒ0ಜಿ ಮ0ಗಲದ ಪೊರ್ತು (ತೈತಿನಾಯಗು), ಸುದ್ದದ ಕೆಲಸ ಆಯೆನ ಇಲ್ಲದಾಕೆಲ್ಗು.  ಸುಡುಗಾಡುಗು ಕೊನೊದು ಪೊವನಗ ಪುಣತ ಮಿತ್ತ್  ಪೊರಿ, ಪೂ ಬಿರ್ಕೊನ್ದು ಪೋಪೆರು.

ಪೊದ್ದೊಳು ಪೂಜೆ:  ಪೂಜೆದ ಸಮಯೊಡು ಪೊರಿತ ಪ0ಚ ಗಜ್ಜಯಿ (ಕಜ್ಜಾಯ) ಮಳ್ಪುವೆರು.  ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಪೊರಿ ಅರ್ಪಣೆ  ಮಳ್ತುದು ದೇವೆರ ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪುನವು ಒ0ಜಿ ವಿಸೇಸ  ಕ್ರಮ.  ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆದ  ‘ಲಾಜೋಪಚಾರ’’  ವಿಧಿಟ್ , ಸೇರ್ದಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ದೇವೆರೆನ ಪ್ರತಿಕೃತಿ/ಪ್ರತಿಮೆಗು ಪೊರಿ ದಕ್ಕುದು ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪುವೆರು.   

ಪೊದ್ದೊಳ್ ಮರ್ಯಾದೆ: ಲಾಜಹೊಮದ ಸಮಯೊಡ್, ಮದುಮಳ ಮೆಗ್ಯೆ (ಇಜ್ಜಿಡ ಪಲಯೆ) ಮದುಮಯನ  ಕೈಕು  ಪೊರಿ ಪಾಡ್ದು, ಆ ಪೊರಿನು ಮದುಮಯೆ-ಮದುಮಲು ಒಟ್ಟುಗು ಹೊಮಕು0ಡೊಗು ಪಾಡ್ದು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನವು ಒ0ಜಿ  ಕ್ರಮ.    ಮದುಮಯೆ ಈ ಸೇವೆಗಾತ್ರ ಮದುಮೆಲ ಸೊದರುಗು ಉಡುಗೊರೆ ಕೊರ್ಪೆ ಕಾಸುದ ಅಥವಾ  ಬೇತೆ ರೂಪೊಡು.  ನೆಕ್ಕು ಪಣ್ಪಿನಿ ‘ಪೊದ್ದೊಳ್ ಮರ್ಯಾದೆ’.
ಪೊರಿತ್ತ ಮದ್ಮೆ :  ಮದ್ಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು  ಸುರುತ  ಬ0ಜಿನಾಳಾವನಗ,  ಏಳೆನೆ ತಿ0ಗೊಳುಗು ಸೀಮನ್ತ  ಮಳ್ಪುವೆರು.  ಅಪಗ, ಚಕ್ಕುಲಿ ಬೊಕ್ಕ ತರತರತ  ಚೀಪೆದ  ತಿ0ಡಿದೊಟ್ಟುಗು  ಪೊರಿತ ಕಜ್ಜಾಯಲಾ ಮಳ್ಪೊವೆರು.  ಉ0ದೆಕ್  ‘ಪೊರಿತ್ತ ಮದ್ಮೆ’ ಇನ್ದುದುಲಾ  ಪಣ್ಪೆರು. 

ಪೊದ್ದೊಳು ಪೊಪಿನಿ: 

ಪಾಡಿದಿನ ಉರಿಟ್, ಕಾಯಿದಿನ ಪಾತ್ರೆಡು ಧಾನ್ಯೊಳು ಸೀದಾ ಚಟಪಟ ಪಟಪಟ  ಸಬುದೊಡು  ಪುಡಾವೊನ್ದು ಪೊರಿಯಾಪಿನೆಕ್ಕ್   ‘ಪೊದ್ದೊಳು ಪೋಪಿನಿ0ದು  ಪಣ್ಪೆರು.  ಬಾರ್/ಕಾಳ್  ಪೊತ್ತುನ್ದ  ಪೊರಿಯಾಪಿನ ವಿಸಯ  ನ0ಕು ಮಾತೆರುಗುಲಾ  ಗೊತ್ತು.  ಫಕ್ಕನೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ  ಆಪಿನಾಕೆಲೆಗು ದಾಯೆಗು ಈ ಪಾತೆರೊ ಆರೋಪ ಮಳ್ಪುವೆರು? ’ದಾನೆ  ಇ0ಚ ಪೊದ್ದೊಳು ಪೋಪ?”  ಉ0ದೊಜಿ  ನೆಲ್ಯಾಕುಲು   ಎಲ್ಯ ಜೊಕುಲೆಗು ಬಾಸೆ ಪಾಡುನ  ತುಳುತ  ನುಡಿಗಟ್ಟು.  ಮದೊಟು  ಮರ್ಲು ಕಟ್ಟುದು  ಗಲಾಟೆ  ಮಳ್ಪುನಕೆಗುಲಾ ಈ ಪಾತೆರೊ ಸರಿಯಾಪುನು. ಮಲ್ಲಾಕುಲು ಕೆಲ್ಸೊಡು ಉಪ್ಪನಗ ಜೊಕುಳು ಪಕ್ಕನೆ ಎದುರುಡ್ ಮೂಡ್ದು ಬರ್ಪೆರು.  ಜೊಕುಳು ಆಕೆಲೆನ ಕೆಲಸೊಗು ಅಡಚಣೆ  ಮಳ್ಪುವೆರು.  ಪಟಕ್ಕನೆ ಪುಡಾವುದು ಮಿತ್ತ್-ತಿರ್ತ್, ಅಡ್ಡದಿಡ್ಡ  ಲಾಗಿದು ಆಪಿನ ಪೊರಿತ ಕತೆ  ಗೊತ್ತಾ0ಡತ್ತೆ !.  ಪೊರಿತ0ಚನೆ, ಜೊಕುಳು ಗುದ್ದೊಲಿ ಪಾಡ್ನಗ, ಮಲ್ಲಾಕೆಲೆಗು ಅಡಚಣೆ  ಆವನಗ, ಆಕುಳು ಜೊಕುಳೆಗು ದಡಿ ಪಾಡುವೆರು. 
   

ತಾಟಿ ತಾಟಿ ತಮ್ಮಣೊಗು ಪೊರಿ ಮೊರೆಪುನು

ಕಡೆ ಪಾತೆರೊ ಪಣ್ಪಿನೆಟ್ದು ದುಮ್ಬು ಒ0ಜಿ ಪದ ನೆನೆಪು ಆಪುನು.  ಎಲ್ಯೆ ಬಾಲೆಳೆನು ಉಣ್ಣ್ಪಾವನಗ ಎನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಕನಕುಳು ಈ ಜೊಕುಲ ಪದ  ಪಣೊನ್ದು  ಇತ್ತೆರು :

ತಾಟಿ ತಾಟಿ ತಮ್ಮಣೊಗು ಬಾಲೆ ಬಯಿದಿ0ಡ್ಯ / 

ಬಾಲೆಗು ಒ0ತೆ  ಪೊರಿ ಪೊರೆದೆರಾ /

ಅಪ್ಪೆಗು ಕೊರ್ಜ ಆ ಬಾಲೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗು  ಕೊರ್ಜ/  

ತಾನೆ  ತಿನ್ನು0ಡಾ ಬಾಲೆ ತಾನೆ ತಿನ್ದು0ಡಾ!  

ಈ ಪದೊಕು ಅಪಾರ್ಥ  ಮಳ್ಪೊಡೆ!   ಇ0ಗ್ಲಿಶ್  ಸ0ಶೋಧಕೆರ್ ಇ0ಗ್ಲಿಶ್  ಬಾಲಾಗೀತೊಳೆಗು  ಕುಪಾರ್ಥ ಮಳ್ತಿನ0ಚ (ಉದಾ:  ‘Jack and Jill’  nursery poem). 

 ಸಾರಾ0ಶ

 ಪೊರಿ  ಒ0ಜಿ ಅಗ್ನಿ ಶುದ್ಧ  ಮ0ಗಲ ವಸ್ತು.  ತುಳು ನಾಡುದ  ಜಾತ್ರೆಳೆಡು, ದೈವದ ನೇಮದ ಸಮಯೊಡು ಬೋಡಾಯಿನ ಎಡ್ಡ್ಯ ವಸ್ತು.  ಇತ್ತೆ   ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಳೆಡು  ಪೊರಿನ್  ಪೊಡಿ ಮಳ್ತುದು ಪ0ಚಗಜ್ಜಾಯಿಡ್ ಪಾಡುವೆರು.  ಪೂಜೆ ಕೊರಿನಕೆಲೆಗು ಪ್ರಸಾದ  ರೂಪೊಡು ತಿಕ್ಕುನು - ಪಕೇಟುಡು.

- ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಪುಣೆ /  17.10.2017 

27. ಒಗಟುಲಾ-ಗಾದೆಲಾ – ಗೊಂಚಿಲ್- 14

ಪಡುಕೆರೆ ಕಡಲ್ದ ಬರಿ- ಬಯ್ಯಡು.

1.    ಬಳ್ಳಿದಾಂತೆ ಪೂ  ಸುರಿಯೊಳು ಗಂಗಮ್ಮ,   ಜಡೆದಾಂತೆ  ಜಲ್ಲಿ ಪಾಡಿಯೊಳು.

ಉತ್ತರ:  ಸಿರೆ-ಸಾಲುದ  ನುರೆ (=  foams of waves -line,  ವೀಚಿಮಾಲಾ,  ಫೇನೋತ್ಕರ )

2.    ಅಂಚಿಡೊ0ಜಿ  ಬೆದುರುದ  ಬಲ್ಲಿ,  ಇಂಚಿಡೊ0ಜಿ  ಬೆದುರುದ  ಬಲ್ಲಿ,  ರಾತ್ರೆಗು  ಕೂಡುನು.

ಉತ್ತರ :  ಕಣ್ಣುದ ರೆಪ್ಪೆಳು

3.    ಬಾಯಿ ಪೂರಾ ಕೆಂಪು ,  ಮೆಯಿ   ಪೂರಾ  ಪಚ್ಚೆ

ಉತ್ತರ:  ಗಿಳಿ

4.    ಬಂಗಾರುದ  ಪಕ್ಕಿ  ಬೀಲೊಡ್  ನೀರು  ಪರ್ಪುನು

ಉತ್ತರ:  ಚಿಮಿಣಿದ  ಬೋಲ್ಪು

5,    ದಂಟೆ  ಕುಟ್ಟೋಂದು  ಪೋಪೆ ,  ಆಂಡ  ಪೊಯಿನ   ಪೆಜ್ಜೆ  ಮೂಡುಜಿ.

ಉತ್ತರ:  ನೀರುಡು  ಪೊವೊಂದುಪ್ಪುನ  ಓಡ

6.     ಪೆತ್ತದ   ನೇಡ್ ಕಕ್ಕೆಗು  ದಾನೆ  ಗೊತ್ತು0ಡು?

ಈ ಗಾದೆ, ‘ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಆಟ ಎಲಿಕ್ ಪ್ರಾಣ   ಸ0ಕಟ”  ಪನಿಪಿನ  ಗಾದೆನು ನೆನೆಪು  ಪುಟ್ಟಾವುನು.   ಕಕ್ಕೆ ಬೆರಿಟ್ ಕುಲ್ದು, ಪೆತ್ತದ  ಬೆರಿ ಕುಟ್ಟುದು  ಅಯಿತ ಪೇನುನ್  ತಿನ್ನನಗ ಪೆತ್ತುಗು ಬೇನೆಲಾ ಆವು, ಗಾಯಲಾ ಆವು.   ಕಕ್ಕೆಗು ಎ0ಚ ಗೊತ್ತಾವು  ಪೆತ್ತದ ಬೇನೆ?  

ಕಕ್ಕೆ-ಪೆತ್ತೊಗು ಸರಿಯಾಪಿ ಈ ಗಾದೆ  ಮನುಸೆರೆಗುಲ ಸರಿಯಾವ?   ಪೆತ್ತದ  ಮೆಯಿಟ್  ಪೇನ್  ಎಚ್ಚಾನಗ  ಅಯಿಕ್ ಬೆರಿ ಕಿರು0ಬುನು.  ಅ0ಚಾದ್ ಕಕ್ಕೆನು ಬೆರಿಟ್ ಕುಲ್ಲೆರ ಬುಡುಪುನು.   ಬೇನ್  ಆ0ಡ ಬೀಲ ದೆರ್ತುದು ಕಕ್ಕೆನು ಗಿಡಪುನು.   ಕಕ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನು  ತನ್ನ ಬ0ಜನು ದಿ0ಜಾವೆರೆ.  ಪೇನು  ತಿಕ್ಕೊ0ದು ಉಪ್ಪನಗ ಅವು ಬುಡುಪುನ? ಪೆತ್ತೊಗು ಬೇನೆ ಆಪುಡು0ದು ಕಕ್ಕೆಗು ಪಿನಿಯ0ದು.  ಮನುಸ್ಯೆ ತಾನಾದು  ಪಾಪದಕೆಲೆಗು  ಕಸ್ಟ ಕೊರ್ಪೆ .  ಬೊಕ್ಕೊರಿಯನ ಬೇನೆನು ತೆರಿದುಲಾ ಗೆಣಿಪ0ದೆ ತನ್ನ ಕಿಸೆನು  ದಿ0ಜಾವೆರೆ ತೂಪೆ – ‘ಬೆರೆಲು ತೊಜಾವು0ಡ ಇಡೀ  ಅ0ಗಯಿನೆ  ನು0ಗುವೆ’  ಪನ್ಪಿನ  ಗಾದೆದ0ಚ.   ಧನಿ-ಕೆಲಸಾದಾಯನ ಸ0ಬ0ಧ0ಚನೆ, ಲ0ಚ  ತಿನ್ಪಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದಕೆಲುಗುಲಾ ಈ ಪಾತೆರ  ಅನ್ವಯ ಮಲ್ಪೊಲಿ. 

7.   ತುದೆತ್ತ  ಅಬ್ಬರ ಅರುವೆದ ಬಾಕಿಲ್ ಮುಟ್ಟ !

ಈ ಜಗತ್ತುಡು ಮಾತೆರ್ಗುಲಾ  ತ0ಕುಳು  ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸೊಗು ಒ0ಜಿ  ಇತಿಮಿತಿ  ಉ0ಡು.  ಸೊರ್ಕಿನಾಯೆ ತಗ್ಗುವೆ, ತಗ್ಗಿನಾಯೆ ಸೊರ್ಕುವೆ.  ತುದೆ,  ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡೆ ಕಾಡುಡು  ಪುಟ್ಟುದು, ಜತ್ತೊನ್ದು,  ಲಾಗ್ಯೊ0ದು,  ಭೂಮಿನು  ಕೊರೆವು0ದು,  ಸುಳಿಪುಡು ಎಲ್ಲ್ಯ ಎಲ್ಲ್ಯ ಪಲ್ಲ, ತೊಡು-ತುದೆಳೆನು ನು0ಗೊ0ದು,  ಸರಸರ ಸುರುಸುರು ಜುಳುಜುಳು ನಾದೊಡು  ಪರತ್ತೊ0ದು, ಬಯಲುಡು ಒಯಿಲು ದಾನ್ತೆ  ಶಾ0ತೊಡು ನಡೆತ್ತೊ0ದು,  ಕಡಲುದ  ಬಾಕಿಲ್ಗು ಪೊವನಗ ಕಡಲುದ ಮಟ್ಟಲಾ ತುದೆತ ಮಟ್ಟಲಾ  ಒ0ಜೇ  ಆಪುನು.   ತುದೆತ  ಅಬ್ಬರ ತಗ್ಗುನು.   ‘ಗುಡ್ಡೆ ಗುಡ್ಡೆಗು ಅಡ್ಡ’  ಪಣ್ಪಿ ಗಾದೆದ0ಚ  ಮನುಸ್ಯೆ  ತಾನೆ ಮಲ್ಲ,  ಎ0ಕು ಏರುಲಾ ಎದುರಿಜ್ಜೆರ್ ಪಣ್ಪಿನ  ಮಲ್ಲಾದಿಗೆನು, ಅಹ0ಕಾರೊನು ತೊಜಾವೆರೆ ಬಲ್ಲಿ  ಇನ್ದುದು ತೆರಿಪಾವುನು ಈ ಗಾದೆ. 

    

8.    ಕುರುಡೆ ತುಡರ್ ಇಜ್ಜಿ  ಪನ್ಪೆಗೆ,  ಕೆಪ್ಪೆ ಕೊ0ಬು  ವಾದ್ಯ  ಇಜ್ಜಿ  ಪನ್ಪೆಗೆ

ಕಣ್ಣು ತೊಜಾ0ದಿನಾಯಿಲಾ  ಕೆಬಿ   ಕೇಣ0ದಿನಾಯಿಲಾ ಒ0ಜಿ  ಸರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ  ತುಡರ ಬಲಿತ ಉತ್ಸವೊಗು  ಪೊಪೆರು.  ಕುರುಡೆ ದೀಪನೇ ಇಜ್ಜಿ0ದು ಪನ್ಪೆ.    ಕೆಪ್ಪೆ ಪನ್ಪೆ, “ಎನ್ಕು ಕೊ0ಬು ವಾದ್ಯದ  ಸಬುದನೇ  ಕೇಣುಜಿ .”  ಆಕುಲು     ಆಕಲೆನ  ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ   ಪ್ರಕಾರ  ಪಾತೆರುದೆರು.   ಆಕೆಲೆ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಆಕುಲು ಸರಿಯ?   ಕುರುಡೆ  ಪನ್ವೆ ‘ಎನ್ಕು  ಕೊ0ಬು-ವಾದ್ಯದ  ಸ್ವರ ಕೇಣುನು’.   ಅಪಗ ಕೆಪ್ಪೆ  ಪಣ್ಪೆ,  ‘ಈ ಪಣ್ಪನಿ ಸುಳ್ಳು.  ಎನ್ಕು ಸಾಲು  ದೀಪೊಳು ತೊಜು0ಡು’.   ಮೊ0ಡು ಸ್ವಭಾವದ  ಆಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಪನ್ನಿನೇ  ಸಹಿ ಇನ್ದುದು ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರು – ತನ್ಕುಲೆನ ದೇಹ  ವಿಕಲತೆನು ನೆನೆಪ0ದೆ.   ಆಕೆಲೆಗು ಬುದ್ಧಿ ಪಣೆರ ಏರೆಗು ಸಾಧ್ಯ?   ಕನ್ನಡದ  ಸರ್ವಜ್ಣ  ಕವಿನ  ವಚನೊನು ನೆನೆಪು ಮಲ್ಪುಗನ?  “ಮೂರ್ಖ0ಗೆ ನೂರ್ಕಾಲ ಬುದ್ಧಿಯನು ಹೇಳಿದರೆ  ಬೊರ್ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ  ಮಳೆ ಕರೆದ0ತಕ್ಕು ಸರ್ವಜ್ಣ“. 

        

ಮೂಲು, ರಡ್ಡು ಜನತ ವಿಸಯೊನು ಪಣ್ಪಿನಾಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಏರ ಒರಿ ಮೂಜಿನೆ ಜನ ವಾ ಮೂಜಿನೆ ವರ್ಗ.  ಈ ಮೂಜಿನೆ ವರ್ಗೊಡು ಪರವಾದು - ಅಪರವಾದು ಪಣ್ಪಿನಕೆಲ  ಭೇದ ಉ0ಡಾನಗ,   ತರ್ಕ ಪುಟ್ಟುನು.    ಅಪಗ ಸತ್ಯಾ0ಶ  ದೂರ ಒರಿನು.  ಇತ್ತೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರ-ಸ0ಕಿರಣ (ವಾದ-ಸ0ವಾದ-ಸಮನ್ವಯ) ಸಮಯೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ನುಡಿಮುತ್ತುಳೆನು ನಿಕುಲು ನಿತ್ಯಲಾ ಕೇಣನಗ ನಿಕೆಲೆಗು ಈ ಪಾತೆರೊದ ಒ0ತೆ ಅರ್ಥ ಗೊತ್ತಾವು.   ಒರಿ,   ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಯನ  ಪಾತೆರ ಸರಿಯಿ0ದು  ಪಣೆರ ಇರ್ವೆರುಲಾ  ತಯಾರಿಜ್ಜೆರು.    ಬುದ್ಧಿವ0ತೆರೆನ  ಚರ್ಚೆದ ಕಳ  ಇ0ಚನೇ.   ತೂಲೆ!   ‘ವಾದೇ  ವಾದೇ  ಜಾಯತೆ ತತ್ವ ಬೊಧಃ‘    ಏರ್  ಏತು ನೀರುಡು  ಉಳ್ಳೆರಿ0ದು ಪಿದಾಯಿ ಉ0ತುದು ಕೇಣುನಕುಲು  ಅ0ದಾಜು ಮಳ್ಪುವೆರು. 

      

9.   ಲಳ್ಳಿದ ಕೊಂಬ ಕಾರ್ ಲಳಿಗೇ ಮಾಟೊ!

'ಲಳ್ಳಿ’  ಪಣ್ಣು0ಡ  ‘ದೆ0ಜಿ’ – ಬಹುಶ  ಹರಿಜನೆರ  (ಪ್ರಾಕ್ದ) ತುಳುಟು.   ಕನ್ನಡೊಡು ಏಡಿ,  ನಳ್ಳಿ  ಪಣ್ಪೆರು -  ಬೊಕ್ಕ  ಸ0ಸ್ಕ್ರತೊಡು  ಕರ್ಕಾಟಕ,  ಇ0ಗ್ಲಿಶ್ಡು    ‘ಕ್ರಾಬ್ಯು’ (crab).  ಬೆರಿ ಎಲುದಾ0ತಿನ ಉ0ದೊ0ಜಿ  ಗಟ್ಟಿಕವಚದ ಮೀನು.   ಕಡಲಿಡು, ನೀರ ಬರಿಟ್ (ತುದೆ-ತೊಡು, ಗುಡ್ಡೆಕಾಡುದ ಚರ0ಡಿಡು), ಪೊಯ್ಯೆಡ್   ಉಪ್ಪುನು ಈ ಜೀವ.   ಆಯಿಕ್  ಗ0ಟು ಗ0ಟು ಇತ್ತಿನ ಪತ್ತು ಕಾರುಲು ಉಳ್ಳ.  ಎದುರುಡು ನಡುಟು ರಡ್ಡು ಕಣ್ಣುಳು, ಆಯಿತ ಅ0ಚಿಡಿ0ಚಿಡ್  ರಡ್ಡು ದಪ್ಪ ಕಾರುಳು;  ಕೊ0ಬ ಕಾರುಳು  ಇ0ದುದು ಪಣ್ಪೆರು.      ಪತ್ತೆರ  ಪೊವನಗ,  ತುಚ್ಚರೆಗಾತ್ರ  ಆಯಿತ ಕೊ0ಬ ಕಾರುಳೆನು ಅರತ್ತೊ0ದು ಬರ್ಪುನು.  ತುಚ್ಚಿ0ಡ ಬುಡುಪಿಜಿ.  ಜನಕುಳು ಆಯಿತ ಕೊ0ಬ ಕಾರುಳೆನೆ ಪೊಲಿಪುವೆರು.  ಇ0ಚ, ಆಯಿತ  ಕಾಪುನ ಆಯುಧನೇ ಆಯಿಕ್  ಮುಪ್ಪು -  ಕೇಡು.    ಬೇತೆ ನೇಲೆ  ಮ0ತ್ರ-ಮಾಟ ಮಲ್ಪೊಡು0ದು  ಇಜ್ಜಿ.    ಆಣುಳೆನು ಮರ್ಲು ಮಲ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣನ ರೂಪನೇ ಆಳೆಗೆ  ಕ0ಟಕ ಇ0ದು ಪಣ್ಪೆರತ್ತೆ!  

   

10.  ಮೂಂಕುಡ್ದು  ಉದ್ದ  ಮಲ್ಲ  ಮೂಕುತಿ!

ಎಲ್ಲ್ಯ ಮೂಕುಗು ಮಲ್ಲ ಮೂಕುತಿ ಒಪ್ಪ0ದು.   ತೂಯಿನಕುಳು ತೆಲಿಪುವೆರು.    ನಮ್ಮ ಯೊಗ್ಯತೆ ಏತು ಉ0ಡೊ ಆತೆ ಮಲ್ಲದಿಗೆನು ತೊಜಾಪವೊಡು.  ಅಡ0ಬರೊಗಾತ್ರ  ಸ್ಪರ್ಥೆ  ಮಲ್ತು0ಡ  ನಮಕೇ ಅಪಾಯ.  ಮೂಕುದ ಬೂರು ಪರಿಯು.

**  

Tail Piece:  Crab is a decapods crustacean.  Nutritious facts:  Protein - 30%, Vitamin - 5%, Calcium - 9%, Vitamin B-12 - 55%

ನೆಯ್ದು ಅರ್ಥ ಬರೆತಿನಾರ್ :   ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಪುಣೆ (Camp:  Udupi)

October 3, 2017 

26. ಒಗಟುಳಾ-ಗಾದೆಲಾ – ಗೊಂಚಿಲ್-13

1.  ಅಮ್ಮೆ ಉದ್ದ, ಮಗೆ ಉರುಟು, ಅಪ್ಪೆ  ಪರ್ಕಟೆ ಕುಂಟುದಾಳ್

ಉತ್ತರ: ತಾರೆದಮರ, ತಾರಯಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮಡಲು.

2.  ಸುತ್ತ ಸಮುದ್ರ, ನಡುಟ್ಗುವೆಲ್, ನಾಲ್ಸಮುದ್ರದ ನೀರ್ಒಂಜೆ ಗುವೆಲುಗು

ಉತ್ತರ:  ಪೆತ್ತದ ಕೆಚ್ಚೆಲ್, ಪೇರ್ಕರೆ ಪಿನಬಾಜನ.

3.  ಇಲ್ಲದ ಉಳಾಯಿ ಪಿಲಿ ಕೊರೆಪುಂಡು

ಉತ್ತರ: ತಾರಯಿ ಪಿರೆವುನು

4.  ಕೋಲುಡ್ಪೇರ್, ಪೇರುಡ್ಕಲ್ಲ್, ಪೊಯ್ಯೆ

ಉತ್ತರ:   ಕರುಂಬ್, ಕಲ್ಲು ಸೆಕ್ಕರೆ, ಸೆಕ್ಕರೆ

5.  ಮೆಗ್ಯೆ ಕುತ್ತ ಕಂಡೆ ಉಂತಿಯೆಡ ಅಣ್ಣೆ ಆಪೆ

ಉತ್ತರ: 6 ಬೊಕ್ಕ  9.   ಉಂದೆನೆ,  ತಿರಗಾವುದು ಪಣ್ನುಂಡ, ಇಂಚ ಪಣೋಲಿ:   ತರೆ ತಿರ್ತ್ಪಾಡ್ಡು ಅಣ್ಣೆ ಉಂತಿಯೆಡ, ಮೆಗ್ಯೆ ಆಪೆ. 

6.  ಸೋರುನ ಇಲ್ಲಗ್ಸಾರಣೆ ದಾಯೆಗ್

ಮಿತ್ತುದ ಗಾದೆಲ ಆಯಿಟ್ಟಿದ್ದುಂಬು ಬರೆತಿನ ಗಾದೆಲೆಗು ಸರಿಯಾಪುಣು  (ಸೋರುನ ಇಲ್ಲು, ಓರುನ ಇಲ್ಲು, ಇಂಚ ಮಾತ).  ತೋರುನ ನೀರ್ಬೂರ್ದು ಹಾಳಾತಿನ ಗೋಡೆದ ಮಿತ್ತ್ಸಾರಣೆ ಸರಿಯಾವಂದು; ನೀರುದಕಲೆ ತೋಜಿದುಬರು.   ಪ್ರಯೋಜನ ದಾಂತಿನ ಕೆಲಸ ಇಂದುದು ಪಣುವೆರ್.  ಒರೊಗು ಸರಿಯಿಂದ್ತೋಜಿಂಡಲಾ, ಈ ಪಾತೆರ ಕಡೆ ಪಾತೆರ ಆವಂದು.  ಕಾಲ,ಸ್ಥಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಸ್ಯೆನು ತೂದು, ಪ್ರಶ್ನೆನು ಬುಡಪಾವೊಡು. ಸೋರುನ ಸಮಸ್ಯೊನು ಶುರು ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಸಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸರಿ ಸಮಯ ತೊವೋಡು; ಪಣುಂಡ, ಮರಿಯಾಳ ತಪ್ಪಾವೊಡು.  ಅಪಗ ಪೊಸ ಸಾರಣೆ ಹಾಳಾವಂದು.  ಅಂಚಾದು, ಸುರುಟು ಮಾಡುನು ರಿಪೇರಿ ಮಳ್ಪೊಡು, ಬೊಕ್ಕ ನೀರುದ ಕಲೆನು ಮಾಜಾವುನ ವಸ್ತುನು ಪೂಜಿದ್ಸಾರಣೆ ಮಲ್ಪೊಡು.  ಈ ತಿದ್ದುನ ಪಾತೆರೊನು ನರಮಾನಿಗುಳಾ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  ನಾಚಿಕೆದಾಂತೆ, ಸಂಗತಿ ದೋಷೊಡು, ಪಡ್ಕೆ ಕೆಲಸೊಲೆನು ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲು ತನಕುಲೆ ನಡತೆನು ತಿದ್ದುದು, ಎಡ್ಡೆ ಸಾದಿಗ್ಬರೆರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಳ್ಪೊಡು. ತೆರಿದಿನಕೆಳೆನ ಪಾತೆರತೂದು-ಓದುದು ಬೊಕ್ಕ ಕೇಣ್ಡು ತನ್ನ ತಪ್ಪುನು ತಿದ್ದೊಡು.  ಅಪಗ ಸಮಾಜೊಡು ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಯಾವು.

7.  ಸೂಜಿ ಪೊಗ್ಗಾವೆರ ಪುಣೆಪುಣಿ

ಸೂಜಿದ ಮೊಣೆ ಚೂಪು.  ಮೆಯಿಕ್ಕಂತವುಂಡ ಬೇನೆ ಮಲ್ಪುನು.   ಅಂಚನೆ ಚಾಡಿ ಪಾತೆರೊ ಸೂಜಿದಂಚ.  ಮನಸುಗ್ಬೇನೆ ಮಲ್ಪುನು.   ಒಂಜಿ ವಸ್ತುಡ್ಕಣ್ಣ ಇಜ್ಜಿಡ, ಸೂಜಿದಂಚಿನ ಚೂಪು ವಸ್ತುಡ್ಕುತ್ತುದ್ ಒಟ್ಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರು (ಮುಡಿಗಿರಿಪ್ಪಂದೆ, ನಮೂನೆ ತೋಜ ಪಾವೆರ ಮುಡಿ ಕುತ್ತುನ ಸಾಧನೊನು ನೆನೆಪುಳೆ).   ಇಂಚೆನೆ, ಕೆಳವೆರೆನ ಕೆಟ್ಟ ಸ್ವಭಾವ – ಒರಿಯೊಗೊರಿಗು ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪವುದ್, ತಮಾಸೆ ತೂಪಿನ. ಚೀಪೆ ಚೀಪೆ ಪಾತೆರ್ದು, ಚಾಡಿಪಣೊಂದು ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲದುಳಯಿದ ಒಗ್ಗಟ್ಟುನು, ಸಮಾಜದ ಮೈತ್ರಿ ಭಾವೊನು ಪುಡಪೆರ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲೊಡ್ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಾಜಕಂಟಕೆರು ದಿಂಜ ಉಲ್ಲೇರು.  ಮನಸು-ಮನಸುನು ಒಡೆಪಿನ ಕೆಲಸೊನು ಪಿರವುಡ್ ಉಂತುದು ಮಲ್ಪುನ ಇಂಚಿನ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಕರೆನೇ ತೂದು ಈ ಪಾತೆರೊ ಪುಟ್ಟುದುನು. 

8.  ಕೋಲು ಕಡ್ತುಂಡ ರಡ್ಡಾವು, ನೀರ್ಕಡ್ತುಂಡ ರಡ್ಡಾವೋ?

ಈ ಮಿತ್ತುದ ಗಾದೆ,  ‘Blood is thicker than water’ ಪಣ್ಪಿನ ಆಂಗ್ಲ ಗಾದೆದ ನೆನಪು ಪುಟ್ಟಾವುನು.  ಕೋಲುನು ಒಂಜಿ ಪೆಟ್ಟುಡ್ತುಂಡು ಮಲ್ಪನಗ, ರಡ್ಡ್ತುಂಡಾವು.   ಅಂಚನೆ ನೀರುನು ಕಡ್ಪನಗ, ಅವುರಡ್ಡ್ಭಾಗ ಅಪಿನಂಚ ಗೆರೆ ತೊಜುನು.  ಸಮತೋಲೊನು ದಿಪ್ಪುನವು ನೀರುದ ಒಂಜಿ ಸ್ವಭಾವ ಪ್ರಕಾರ.   ನೀರುನು ಗೀರನಗ, ಆಗೆರೆತ ನೀರು ತಿರ್ತು ಪೋದು, ಗೆರೆಮಾಜನಗ ಒಂಜೆ ಮಟ್ಟೊಗು ಬರ್ಪುನು.  ತುಂಡಾಯಿ ಲೆಕ್ಕ ತೊಜುಂಡಲಾ, ಆಯಿತ ಸಮಾನಂತರ ತತ್ವೊಡ್ಪರತುದ್ ಒಟ್ಟಾಪುಣು. ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿನಕುಳು ಮನಸ್ತಾಪೊಡು ರಡ್ಡಾಯೆರ್ಡ್ಲಲಾ, ಕುಡರಾಜಿ ಆದು ಒಂಜಿ ಆಪೆರ್.  ವೈರಿಳು ರಡ್ಡ್ಮಲ್ಪೆರೆ ತೂಯೆರುಡಲಾ,  ಅಕುಳು ನೆತ್ತೆರುದ ಸಂಬಂಧ  ಮದಪಯೆರ್.

9.  ಉಂಡಿ ನಾಯಗ್ಬಡವು ಹೆಚ್ಚ; ತಿಂದಿ ನಾಯಗ್ಕೊದಿ ಹೆಚ್ಚ

ಉಣೆರ- ತಿನೆರ ಇತ್ತಿನ ಕೆಳೆಗು ಪೋರ್ತು ಪೋರ್ತುಗು ಉಣೆರ ಕಡಿಮೆ ಇಜ್ಜಿ.   ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಉಣರೆ ಸಮಯ ತತ್ತುಂಡ, ಆಕಲೆಗ್ಬಡವುನು ತಡಪೆರೆ ಕಷ್ಟ ಆಪುಣು. ಯಾಪಲ ಅರೆಬಂಜಿಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಬಡವುಗು, ಉಣೆರ ತಿಕ್ಕಿಜಿಡವ ತಡವಾಂಡದಾಲ ವ್ಯತಾಸ ತೊಜುಜಿ -  ಅಭ್ಯಾಸ ಬಲೊಟುದಾತ್ರ.  ತಿನೆರೆ ತಿನಿಪಿನಾಯನ ಕತೆಲಾ ಇಂಚೆನೆ.  ತಿನಿಕ ತಿನಿಕ ಪಂದು ನಾಲಾಯಿದ ಚಪಲೋಡು ತಿನೊಂದೆ ಉಪ್ಪುವೆರ್.  ಈ ತಿಂಪಿನ ಬುದ್ಧಿನು – ಅತಿ ಆಸೆನು –ಲಂಚಕೋರನ ಕೆಳುಗುಲಾ ಹೋಲಿಕೆ ಮಳ್ಪೊಲಿ.

10.  ಕೂಡು ನಡಪುಡು ಕುಣಲೆ ಬಿತ್ತಡ

ಕುಣಲೆ ಬಾರುದ ಕಂಡೊಡು ಬುಳೆಪಿನ ಒಂಜಿ ಕಳೆಗಿಡ.  ಒಂತೆ ಪಸೆ ಇತ್ತುಂಡುಲ ಬುಳೆಪುಣು.  ಅಂಚಿನ ಕಳೆನು ದಪ್ಪನಗ ದೆತ್ತುದು ದೂರ ದಕ್ಕುವೆರು ಬಿತ್ತ್ಕಂಡೊಗು ಬೂರಂದಿನಂಚ.

ಉಂದು ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲದ, ಊರುದ, ಸಮಾಜದ  ಕೂಡು ನಡೆತೆಡು ಕಣಲೆ ಬೀಜ ದಂಚಿನ ಸ್ವಭಾವದ ಸಮಾಜಘಾತಕ ರೇಡ್ಡುಕುಂದು ಬರೆರ ಬಲ್ಲಿ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು ನಸಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಪಿನ ಹಿತವಚನ.  ಅಂಚಿನ ಜನಕುಲೆಗು ಬುದ್ಧಿ ಪಣುಳೆ, ಕೇನೊಜೆರ್ಡ ಆಕೆಳೆನು ದೂರದಿಲ್ಲೆ.

ನೆಯ್ತಿನಾರ್:   ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ವಿಶ್ವನಾಥ್ (ಪುಣೆ)

ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2017